Σε έναν από τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» για τα ελληνικά νοικοκυριά εξελίσσεται το κόστος στέγασης. Τα επίσημα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο...
Eurogroup αποτυπώνουν την ασφυκτική πίεση που δέχονται οι πολίτες, με τη στεγαστική κρίση να λαμβάνει πλέον χαρακτηριστικά ενός ευρύτερου οικονομικού και κοινωνικού προβλήματος.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η κατάσταση στην Αθήνα είναι δραματική για όσους αναζητούν σήμερα νέα κατοικία. Ένα ζευγάρι δύο εργαζομένων με μέσες αποδοχές, που νοικιάζει ένα τυπικό διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων σε καλή περιοχή της πρωτεύουσας, καλείται να διαθέσει περίπου το 65% του συνολικού του εισοδήματος αποκλειστικά για την κάλυψη του ενοικίου. Με την επίδοση αυτή, η Ελλάδα καταγράφει την τρίτη υψηλότερη στεγαστική επιβάρυνση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από την Ουγγαρία και την Πορτογαλία.
Απαγορευτικές τιμές και η παγίδα των νέων μισθώσεων
Οι ρυθμοί αύξησης των ενοικίων σε πολλές περιοχές της Αθήνας έχουν ξεπεράσει προ πολλού την όποια άνοδο των μισθών. Σε συνοικίες με υψηλή ζήτηση, όπως το Χαλάνδρι, το Παγκράτι, η Νέα Σμύρνη, το Μαρούσι και τα νότια προάστια, οι απαιτήσεις των ιδιοκτητών για ένα μέσο οικογενειακό διαμέρισμα κινούνται σε επίπεδα που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητα.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στα νέα συμβόλαια. Η Κομισιόν κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι επίσημοι δείκτες πληθωρισμού υποτιμούν την πραγματική πίεση, καθώς βασίζονται σε παλαιότερες μισθώσεις όπου οι αυξήσεις γίνονται σταδιακά. Αντίθετα, στις νέες μισθώσεις οι τιμές προσαρμόζονται βίαια στις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς.
Ενδεικτικό της γενικότερης ανισορροπίας είναι ότι, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το μέσο ατομικό διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε κατά 8% το 2022 (στα 13.381 ευρώ), όμως η αγορά ακινήτων έτρεξε με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, εκμηδενίζοντας αυτό το όφελος. Η πίεση αγγίζει πλέον το σύνολο των ενοικιαστών της χώρας –ακόμη και όσους έχουν παλιά συμβόλαια– καθώς, βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το μέσο κόστος στέγασης απορροφά το 35% του διαθέσιμου εισοδήματός τους.
Οι κίνδυνοι για την οικονομία και το «στοπ» των Βρυξελλών στα επιδόματα
Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις μακροπρόθεσμες παρενέργειες της κρίσης. Η αδυναμία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία δεν πλήττει μόνο την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά υπονομεύει την κατανάλωση, περιορίζει την κινητικότητα των εργαζομένων στην αγορά εργασίας και επιβαρύνει τις ήδη πιεσμένες δημογραφικές προοπτικές, απειλώντας τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, η κατεύθυνση των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα κράτη-μέλη αλλάζει ριζικά. Η Κομισιόν απορρίπτει τη λογική των γενικευμένων επιδομάτων στέγασης, των μεγάλων φορολογικών ελαφρύνσεων ή της επιδότησης των επιτοκίων για στεγανικά δάνεια. Όπως εξηγεί η έκθεση, όταν η προσφορά ακινήτων είναι περιορισμένη, αυτού του είδους οι οικονομικές ενισχύσεις λειτουργούν αντίστροφα, τροφοδοτώντας νέες αυξήσεις στις τιμές και στα ενοίκια.
Παράλληλα, η Επιτροπή εμφανίζεται αρνητική και στην επιβολή πλαφόν στα ενοίκια, σημειώνοντας ότι αν και προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, μακροπρόθεσμα αποθαρρύνουν τις νέες επενδύσεις και μειώνουν ακόμη περισσότερο τα διαθέσιμα σπίτια.
Το βάρος στην αύξηση της προσφοράς ακινήτων
Η λύση που προκρίνουν οι Βρυξέλλες εστιάζει αποκλειστικά στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσα από μόνιμες διαρθρωτικές παρεμβάσεις:
- Απλοποίηση των διαδικασιών έκδοσης οικοδομικών αδειών.
- Αλλαγές στον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό για την απελευθέρωση νέων χώρων.
- Δημιουργία κινήτρων για τη διευκόλυνση νέων επενδύσεων στην αγορά κατοικίας.
- Ανάπτυξη προγραμμάτων κοινωνικής στέγασης για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
- Αξιοποίηση υποβαθμισμένων περιοχών στα μεγάλα αστικά κέντρα μέσω συμπράξεων κράτους και ιδιωτών.
Η στεγαστική κρίση έχει τοποθετηθεί πλέον στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας, καθώς αναγνωρίζεται ότι η πίεση στα νοικοκυριά αποτελεί μία από τις σοβαρότερες οικονομικές προκλήσεις των επόμενων ετών.
