ΜΙΑ ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΖΩΓΡΑΦΟΣ, Η ΜΑΡΙΑ ΚΤΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΖΩΓΡΑΦΙΖΕΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΕΧΝΗΣ «ΧΡΥΣΑ»
Του ΑΝΤΩΝΗ ΚΑΛΦΑ
Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται
τη συννεφιά του κόσμου;
Οδυσσέας Ελύτης, Η τρελή ροδιά
Στον εικαστικό κόσμο της Κτιστοπούλου ο κόσμος, η περιβάλλουσα γη, το χώμα, τα δέντρα και τα χρώματα σε όλους τους τόνους αναδίδουν μιαν αίσθηση αισιοδοξίας και ανάτασης. Αισιοδοξία και...
ανάταση, πίστη δηλαδή στις άπειρες δυνατότητες που μας χαρίζει η φύση, όχι εκ των προτέρων, όχι εσκεμμένα και προκάτ. Αντίθετα, εξαιτίας αυτής της μεγάλης αγάπης και της λατρείας της ζωγράφου για το φυσικό τοπίο και τα αγαθά που αυτό κουβαλά, γινόμαστε μάρτυρες μιας σπάνιας ομορφιάς: να αντλούμε κουράγιο και γνώση απλώς και μόνο βλέποντας τους εξαιρετικής τεχνικής και φωτισμού πίνακες της ζωγράφου. Αυτό εξάλλου συνιστά και το μέγιστο μάθημα της τέχνης: μιλώντας ή ασχολούμενη η τέχνη με το τοπικό, το εθνικό, να μας κάνει μέτοχους και του ευρύτερου πολιτισμικού περιβάλλοντος (στη δική μας περίπτωση τα δέντρα της Κτιστοπούλου είναι και μεσογειακά, οικουμενικά δηλαδή).
Όπως έγκαιρα σημειώνει η κριτική, στο έργο της Κτιστοπούλου τα οπωροφόρα σφύζουν από ζωή, οι ελιές έρχονται να μας μυήσουν στα μυστικά της φύσης, ο αναπαριστώμενος ρεαλιστικά κόσμος της φύσης δείχνει να μάχεται τη φθορά και την αλλοτρίωση ενώ τα καρποφόρα επιμένουν να υπενθυμίζουν μια πανάρχαια παράδοση επιβίωσης, λατρείας και πολιτισμού. Μια ματιά στους τίτλους των 26 έργων το επιβεβαιώνει: Ελιά (υπάρχουν πέντε ομότιτλοι πίνακες), Κορμός, Νύμφες σ’ ελαιώνα, Ποιμενικό, Πεύκα, Πορτοκαλιά, Πορτοκαλιά, Κερασιά, Ροδιά, Θάμνος Ροδιά, Αιθέρια Φύση, Σφενδάμη, Τριανταφυλλιά, Λεμονιά, Πορτοκαλιές, Στα ύψη τ’ ουρανού, Αμυγδαλιές, Μαργαρίτες, Πορτοκαλιά, Πεύκα στο Καβούρι, Νερατζιά, Μηλιά.
Πρόκειται για είδη ενός οικολογικού παραδείσου, είδη τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν και με έναν μεταφορικότερο χαρακτήρα αφού έχουν πίσω τους μια σπουδαία λαϊκή αλλά και στην αρχαία παράδοση, στην καθημερινή ζωή, στην ερμηνευτική των συμβόλων.
Η ροδιά για παράδειγμα ήδη από την αρχαία παράδοση αποτελεί
σύμβολο γονιμότητας και αναγέννησης. Σε έναν από τους πιο φημισμένους αρχαιοελληνικούς μύθους μάλιστα, αυτόν της Περσεφόνης, της Δήμητρας και του Άδη, επτά σποράκια ροδιού προσφέρονται από τον Άδη, άρχοντα του Κάτω Κόσμου, στην Περσεφόνη για να τη δέσει ισόβια κοντά του. Το ρόδι έτσι συνδέθηκε με τον ερχομό της Άνοιξης (η Περσεφόνη έρχεται στον πάνω κόσμο).
Παραδόσεις με τη ροδιά μπορούμε να βρούμε σε όλους σχεδόν τους αρχαίους πολιτισμούς και σε όλες τις θρησκείες και μάλιστα σχεδόν σε όλους με τις ίδιες ή παρόμοιες σημασίες και έννοιες. Υπό αυτήν την έννοια, το ρόδι εντάσσεται στα αρχετυπικά σύμβολα του ανθρώπινου πολιτισμού, καθίσταται καρπός ιερός, δεμένος με την ύπαρξη του ανθρώπου.
Από την άλλη, η ελιά, αποτελώντας σημαντικό μέρος της διατροφής αλλά και της οικονομικής ζωής της Μεσογείου και της Ελλάδας ειδικότερα, αναπόφευκτο ήταν να έχει διεισδύσει στην καλλιτεχνική και πολιτισμική ζωή των κατοίκων της περιοχής. Με έμπνευση την αγροτική ζωή στην περιοχή της νότιας Γαλλίας, ο Ολλανδός ζωγράφος Βίνσεντ βαν Γκογκ δημιούργησε πίνακες με θέμα την ελιά. Ο ποιητής Κωστής Παλαμάς ύμνησε την ελιά στο ομώνυμο ποίημά του, ενώ στα δημοτικά τραγούδια συχνά γίνεται αναφορά στο ελαιόδεντρο και τους καρπούς του αλλά μόνον ο Οδυσσέας Ελύτης, στο εμπνευσμένο ποίημά του για την τρελή ροδιά, αλλάζει εντελώς τη μεταφορά και μ’ έναν τρόπο ασυνήθιστο μετατρέπει τη ροδιά σε σύμβολο αισιοδοξίας και δικαιοσύνης αφού η ροδιά αντιμάχεται το κακό δηλαδή τη συννεφιά του κόσμου.
