της Έφης Μπάσδρα
Η στρουκτουραλιστική προσέγγιση για την κατανόηση της κοινωνίας υπαγορεύει την εντόπιση και ανάλυση των μηχανισμών που υποκρύπτονται κάτω από τον προφανή εξωτερικό κόσμο. Στη μαρξιστική θεωρία η κοινωνιολογική αντίληψη της καπιταλιστικής κοινωνίας περνάει μέσα από την κατανόηση του βασικού υποκείμενου μηχανισμού της πάλης των τάξεων. Όλα αυτά τον 19ο αιώνα. Last year, δηλαδή.
Σήμερα, η...
ιδέα ότι ο κόσμος μπορεί να ερμηνευθεί από κάποια μοναδική υποκείμενη δομή, όπως πχ. η πάλη των τάξεων, δεν μοιάζει να δίνει εξηγήσεις και λύσεις αφού ο κοινωνικός κόσμος έχει γίνει πολύπλοκος και δεν λειτουργεί σαν μία καλοκουρδισμένη μηχανή. Αυτό συνεχίζει μόνο στο μυαλό των ακραιφνών μαρξιστών. Τις κοινωνίες σήμερα τις διακρίνει το τυχαίο, το απρόβλεπτο, το ρευστό, οι ανισότητες είναι πλέον πολλές και μεταβαλλόμενες. Έχουμε ήδη περάσει στον μεταστρουκτουραλισμό! Σημαντική είναι η υποκείμενη πραγματικότητα.
Πρώτος το κατενόησε ο Αλέξης Τσίπρας και ήδη το πήρε αλλιώς! Το γεγονός ότι τον βολεύει αφάνταστα παραμένει ασχολίαστο!
Οι ιδέες, η γλώσσα και οι λέξεις που μπορεί να χρησιμοποιεί κάποιος για να αναπαραστήσει και να εξηγήσει τον κόσμο δεν αποτελούν ένα καθρέφτη όπου αντανακλάται μια εξωτερική πραγματικότητα. Τουναντίον, ενσωματώνουν σημαντικές υποκείμενες υποθέσεις και νοήματα και με αυτόν τον τρόπο δημιουργούν και διαμορφώνουν τον κόσμο.
Σκεφτείτε το! Πόσο πολύ βολεύει το πέρασμα αυτό! Ο δημόσιος λόγος ενός πολιτικού πχ. πρώην μαρξιστή και νυν παρατηρητή της σοσιαλιστικής ευρωομάδας (!) υπαγορεύει υποκείμενους νεολογισμούς και εξηγήσεις και όλα ...μέλι γάλα!
Για παραδείγμα, όταν ανήλθε στην εξουσία ο Σύριζα και αντιμετώπισε κατάματα την αλήθεια χωρίς «αυταπάτες», αποφάσισε «μεταστρουκτουραλιστικά» σε ένα βράδυ και μετονόμασε την Τρόικα σε Θεσμούς, το Μνημόνιο σε Συμφωνία και τους Δανειστές σε Εταίρους, το «Όχι» του δημοψηφίσματος σε «Ναι» και συνειδησιακά τουλάχιστον, κυρίως όμως επικοινωνιακά, έλυσε το πρόβλημα! Τον περασμένο Αύγουστο, ακριβώς στο ίδιο μότο και παρά τη ζοφερή καθημερινότητα των πολιτών, ξεδίπλωσε το νέο του αφήγημα και δήλωσε «μνημόνιο τέλος, ήρθε η ανάπτυξη».
Δεν χρειάζεται βέβαια να σημειωθεί ότι δεν συμβαίνει ούτε το ένα αλλά ούτε και το άλλο.
Το ίδιο συνέβη με πλείστες όσες καταστάσεις συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών και της «πολυσύμπαντης» συμφωνίας με την εκκλησία. Τώρα θα επαναληφθεί και στην «προοδευτική» αναθεώρηση του Συντάγματος! Το μεγαλύτερο όμως των παραδειγμάτων της στροφής στο «μεταστρουκτουραλισμό» αποτελεί και η επίκληση του «ηθικού» πλεονεκτήματος της κυβερνώσας αριστεράς!
Στον «μεταστρουκτουραλισμό» του Συριζα τελικά δεν έχει σημασία η ακριβής φύση των πραγμάτων, αλλά το αν θα βαπτιστεί «ιδεατά» με τέτοιο τρόπο που να ανταποκρίνεται στις «ανάγκες» των πελατών ψηφοφόρων. Ότι και όπως μας συμφέρει!
...κάποιες φορές από επιστημονικό οίστρο και ακαδημαϊκή «διαστροφή» γίνεται προσπάθεια να εξηγηθούν ρήσεις και συμπεριφορές με όρους και θεωρίες της επιστήμης της κοινωνιολογίας.
Χωρίς νόημα! Η γιαγιά μου και σε απλά κατανοητά ελληνικά έλεγε: «το κρέας ψάρι παιδί μου...»
Η Έφη Μπάσδρα είναι καθηγήτρια στο Παν/μιο Αθηνών.
Πρώτος το κατενόησε ο Αλέξης Τσίπρας και ήδη το πήρε αλλιώς! Το γεγονός ότι τον βολεύει αφάνταστα παραμένει ασχολίαστο!
Οι ιδέες, η γλώσσα και οι λέξεις που μπορεί να χρησιμοποιεί κάποιος για να αναπαραστήσει και να εξηγήσει τον κόσμο δεν αποτελούν ένα καθρέφτη όπου αντανακλάται μια εξωτερική πραγματικότητα. Τουναντίον, ενσωματώνουν σημαντικές υποκείμενες υποθέσεις και νοήματα και με αυτόν τον τρόπο δημιουργούν και διαμορφώνουν τον κόσμο.
Σκεφτείτε το! Πόσο πολύ βολεύει το πέρασμα αυτό! Ο δημόσιος λόγος ενός πολιτικού πχ. πρώην μαρξιστή και νυν παρατηρητή της σοσιαλιστικής ευρωομάδας (!) υπαγορεύει υποκείμενους νεολογισμούς και εξηγήσεις και όλα ...μέλι γάλα!
Από πάντα οι πολιτικοί προέβαιναν σε «εφαρμοσμένο μεταστρουκτουραλισμό», αποδεικνύοντας ότι στην πολιτική, φευ, δεν έχει σημασία η φύση των πραγμάτων αλλά η υποκείμενη πραγματικότητα, τα επιτελεστικά σημαίνοντα δηλαδή με τα οποία αποκαλούνται εντασσόμενα σε ένα σύστημα σημασιών.
Δεν χρειάζεται βέβαια να σημειωθεί ότι δεν συμβαίνει ούτε το ένα αλλά ούτε και το άλλο.
Το ίδιο συνέβη με πλείστες όσες καταστάσεις συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών και της «πολυσύμπαντης» συμφωνίας με την εκκλησία. Τώρα θα επαναληφθεί και στην «προοδευτική» αναθεώρηση του Συντάγματος! Το μεγαλύτερο όμως των παραδειγμάτων της στροφής στο «μεταστρουκτουραλισμό» αποτελεί και η επίκληση του «ηθικού» πλεονεκτήματος της κυβερνώσας αριστεράς!
Στον «μεταστρουκτουραλισμό» του Συριζα τελικά δεν έχει σημασία η ακριβής φύση των πραγμάτων, αλλά το αν θα βαπτιστεί «ιδεατά» με τέτοιο τρόπο που να ανταποκρίνεται στις «ανάγκες» των πελατών ψηφοφόρων. Ότι και όπως μας συμφέρει!
...κάποιες φορές από επιστημονικό οίστρο και ακαδημαϊκή «διαστροφή» γίνεται προσπάθεια να εξηγηθούν ρήσεις και συμπεριφορές με όρους και θεωρίες της επιστήμης της κοινωνιολογίας.
Χωρίς νόημα! Η γιαγιά μου και σε απλά κατανοητά ελληνικά έλεγε: «το κρέας ψάρι παιδί μου...»
Η Έφη Μπάσδρα είναι καθηγήτρια στο Παν/μιο Αθηνών.
