(Της Δέσποινας Καρτσιούνα- Παπαζαχαρία)
Κοσμήματα της μακεδονικής, αρχοντικής αρχιτεκτονικής!
Σπίτια λιτοχωρίτικα που κρατήθηκαν κάτω από τις κορφές του Ολύμπου και αναπαλαιωμένα οδηγούν τη σκέψη και το συναίσθημα των νοικοκυραίων και των περαστικών!
Στα γραφικά σοκάκια, το αγέρι του βουνού και...
Στα γραφικά σοκάκια, το αγέρι του βουνού και...
η αύρα της θάλασσας ξυπνούν εικόνες και ζωντανεύουν τραγούδια που ακούγονται από τις πόρτες και τα παραθύρια της μεγάλη σάλας τους.
" Τα παραθυρούδια σου φεγγοβολούνε,
χτυπώ την πόρτα σου, πού' ναι η κυρά σου.."
Σπίτια πετρόχτιστα, γερά θεμελιωμένα που
γλέντια φέρνουν στο νου και εργατικούς και ανοιχτόκαρδους ανθρώπους.
Εκείνα μας κοιτούν κατάματα με τα μεγάλα φωτεινά παράθυρα, μάτια τους.
Περάσαμε πολλά, μας λένε, μαζί με τους νοικοκυραίους και χαρές και λύπες.
Ακούσαμε τραγούδια της χαράς, μα και μοιρολόγια..
Στην πατρίδα μας τραγουδούμε τη ζωή!
Την Πρωτοχρονιά μας ξυπνούν οι γκουντουνάδες και τ'Αη Ηλιά είναι ασωτα τα τραγούδια μας και τα στεργιανά και τα ναυτικά.
Βαζοκοπούν τα σπίτια μας στους γάμους και στέλνουν τα τραγούδια μέχρι τις φωτεινές κορφές μας.
Μπρατίμια και μπρατίμισες, απ' τα νιάτα μέχρι τα γεράματα οι άνθρωποι μας, κρατούσαν τις πόρτες ανοιχτές, μα και τις καρδιές γεμάτες ζεστασιά, χωριάτικη, αγνή.
"Να ζήσουν, ν' ασπρίσουν,
να γεράσουν
κι ως τον Όλυμπο να φτάσουν.."
Ήταν η ευχή του γάμου με τα λευκά μαντήλια να ακουμπούν το ταβάνι της μεγάλης σάλας, τρανή χαρά!
Κι όταν στολίζονται γαμπροί και νύφες στα ψηλά τα παραθύρια...
"Φέρε μάναμ. φέρε. Φερε μάναμ τα στολίδια,
γαμπρός θέλω να γένω.."
Και.." Νύφη θέλω να γένω,
στα ξένα να πηγαίνω.."
Πολλές οι χαρές και άλλα τόσα τα τραγούδια:
"Το κλημα που'χεις στην αυλή,
όλη τη γειτονιά μυρεί
Εμύρισε και με, το νιο,
μένα το νιο, με ,το λιγνό
που μ'εχει η μάναμ ένα γιό.."
Και στο τέλος του γλεντιού βγαίνουν απ' το χαγιάτι χορεύοντας , οι γλεντζέδες όλοι μαζί , το μπελίτικο.
"Εσύ ήλιε μου κυρ ήλιε μου,
παργει'ς να βασιλέψεις,
μην άειδες, μην αλόγιασες
Λιτοχωρνο καράβι;..
Μα και στην ώρα του αποχαιρετισμού απ' τα φωτισμένα παράθυρα της σάλας ακούγεται ανάλαφρο το μοιρολόι.. και η πλακόστρωτη αυλή με τα βασιλικά, το σμύρνο και το γιασεμί μαραίνεται και τραγουδά τον αποχωρισμό.
"Πόρτες μου ανοίξετε
κι αυλές μου,μαραθη'τε .
Με ήρθε μήνυμα, να πάω στο σεφε'ρι
και το σεφε'ρι είναι μακριά
και οι μέρες ήταν λίγες."
Έζησαν και ζούν, ευτυχώς, έστω λίγα, τα παλιά λιτοχωριτικα σπίτια.
Πέρασαν πολλά. Έζησαν καιρούς χαλεπούς και μέρες καλές, αυτά έχει η ζωή.
Και τα σπίτια μας έχουν ψυχή!
Το καθένα έχει την ιστορία του και όλα μαζί είναι η ιστορία μας, η παράδοση μας, η ζωή μας.
" Τα παραθυρούδια σου φεγγοβολούνε,
χτυπώ την πόρτα σου, πού' ναι η κυρά σου.."
Σπίτια πετρόχτιστα, γερά θεμελιωμένα που
γλέντια φέρνουν στο νου και εργατικούς και ανοιχτόκαρδους ανθρώπους.
Εκείνα μας κοιτούν κατάματα με τα μεγάλα φωτεινά παράθυρα, μάτια τους.
Περάσαμε πολλά, μας λένε, μαζί με τους νοικοκυραίους και χαρές και λύπες.
Ακούσαμε τραγούδια της χαράς, μα και μοιρολόγια..
Στην πατρίδα μας τραγουδούμε τη ζωή!
Την Πρωτοχρονιά μας ξυπνούν οι γκουντουνάδες και τ'Αη Ηλιά είναι ασωτα τα τραγούδια μας και τα στεργιανά και τα ναυτικά.
Βαζοκοπούν τα σπίτια μας στους γάμους και στέλνουν τα τραγούδια μέχρι τις φωτεινές κορφές μας.
Μπρατίμια και μπρατίμισες, απ' τα νιάτα μέχρι τα γεράματα οι άνθρωποι μας, κρατούσαν τις πόρτες ανοιχτές, μα και τις καρδιές γεμάτες ζεστασιά, χωριάτικη, αγνή.
"Να ζήσουν, ν' ασπρίσουν,
να γεράσουν
κι ως τον Όλυμπο να φτάσουν.."
Ήταν η ευχή του γάμου με τα λευκά μαντήλια να ακουμπούν το ταβάνι της μεγάλης σάλας, τρανή χαρά!
Κι όταν στολίζονται γαμπροί και νύφες στα ψηλά τα παραθύρια...
"Φέρε μάναμ. φέρε. Φερε μάναμ τα στολίδια,
γαμπρός θέλω να γένω.."
Και.." Νύφη θέλω να γένω,
στα ξένα να πηγαίνω.."
Πολλές οι χαρές και άλλα τόσα τα τραγούδια:
"Το κλημα που'χεις στην αυλή,
όλη τη γειτονιά μυρεί
Εμύρισε και με, το νιο,
μένα το νιο, με ,το λιγνό
που μ'εχει η μάναμ ένα γιό.."
Και στο τέλος του γλεντιού βγαίνουν απ' το χαγιάτι χορεύοντας , οι γλεντζέδες όλοι μαζί , το μπελίτικο.
"Εσύ ήλιε μου κυρ ήλιε μου,
παργει'ς να βασιλέψεις,
μην άειδες, μην αλόγιασες
Λιτοχωρνο καράβι;..
Μα και στην ώρα του αποχαιρετισμού απ' τα φωτισμένα παράθυρα της σάλας ακούγεται ανάλαφρο το μοιρολόι.. και η πλακόστρωτη αυλή με τα βασιλικά, το σμύρνο και το γιασεμί μαραίνεται και τραγουδά τον αποχωρισμό.
"Πόρτες μου ανοίξετε
κι αυλές μου,μαραθη'τε .
Με ήρθε μήνυμα, να πάω στο σεφε'ρι
και το σεφε'ρι είναι μακριά
και οι μέρες ήταν λίγες."
Έζησαν και ζούν, ευτυχώς, έστω λίγα, τα παλιά λιτοχωριτικα σπίτια.
Πέρασαν πολλά. Έζησαν καιρούς χαλεπούς και μέρες καλές, αυτά έχει η ζωή.
Και τα σπίτια μας έχουν ψυχή!
Το καθένα έχει την ιστορία του και όλα μαζί είναι η ιστορία μας, η παράδοση μας, η ζωή μας.
