Ύπνος, άγχος, ώρες γευμάτων, ακόμη και η υγεία του εντέρου, παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Η διαιτολόγος Anna Groom, εκπρόσωπος της Βρετανικής Διαιτολογικής Εταιρείας, δηλώνει στην Telegraph ότι οι «δίαιτες γρήγορης λύσης», ιδιαίτερα για τα κιλά των γιορτών, μπορεί να είναι δελεαστικές, όμως συχνά τροφοδοτούν έναν τοξικό κύκλο περιορισμού και απογοήτευσης.

«Ενώ μπορούν να προσφέρουν αρχικά αποτελέσματα, συνήθως είναι πολύ περιοριστικές για να διατηρηθούν, οδηγώντας σε περαιτέρω άγχος και απογοήτευση», σημειώνει. Και προσθέτει: «Για διαρκή απώλεια βάρους, πρέπει να εξετάσετε τη νοοτροπία σας, τα επίπεδα δραστηριότητάς σας και τον συνολικό τρόπο ζωής σας».

Με βάση τις τοποθετήσεις ειδικών και επιστημονικές έρευνες, αυτά είναι τα 12 πιο συνηθισμένα λάθη που σαμποτάρουν την προσπάθεια απώλειας βάρους και πώς διορθώνονται.

1. Τρώτε πολύ λίγο

Η δραστική μείωση θερμίδων μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Η Δρ. Abby Hyams, επικεφαλής ιατρική σύμβουλος στο Medicspot, επισημαίνει ότι η υπερβολική στέρηση επιβραδύνει τον μεταβολισμό.

Σύμφωνα με το NHS, ο μέσος άνδρας χρειάζεται περίπου 2.500 θερμίδες ημερησίως και η μέση γυναίκα 2.000 για διατήρηση βάρους (με διαφοροποιήσεις ανάλογα με ύψος και βάρος).

Για απώλεια βάρους απαιτείται θερμιδικό έλλειμμα, λιγότερες, δηλαδή, θερμίδες από όσες καίγονται. Όμως όταν το έλλειμμα είναι υπερβολικό, «ο εγκέφαλος επιβραδύνει τον μεταβολισμό για να εξοικονομήσει ενέργεια και αυξάνει την όρεξη», δηλώνει η Δρ. Hyams στην Telegraph. «Είναι ο τρόπος του σώματος να σας προστατεύει από την υποτιθέμενη πείνα».

Η σύστασή της: έλλειμμα 300–500 θερμίδων ημερησίως. «Θα χάσετε βάρος πιο αργά, αλλά θα το διατηρήσετε και θα έχετε ενέργεια για να ζήσετε και να ασκηθείτε».

2. Δεν καταναλώνετε αρκετή πρωτεΐνη

Η πρωτεΐνη (από κρέας, ψάρι, αυγά και γαλακτοκομικά) αυξάνει τον κορεσμό και ενισχύει τον μεταβολισμό. Ενεργοποιεί ορμόνες κορεσμού όπως η GLP-1 και μειώνει τη γκρελίνη, την ορμόνη της πείνας.

«Οι άνθρωποι συχνά μειώνουν τις θερμίδες χωρίς να σκέφτονται από πού προέρχονται», αναφέρει η Δρ. Hyams. «Θα φάνε μια σαλάτα χωρίς πρωτεΐνη και μετά θα αναρωτιούνται γιατί λιμοκτονούν μέχρι τις 3 μ.μ.».

Στόχος: 20–30 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά γεύμα (κοτόπουλο, ψάρι, αυγά, τόφου στο μέγεθος παλάμης, 150 γρ. γιαούρτι ή 100 γρ. τυρί cottage).

3. Υποτιμάτε τις φυτικές ίνες

Η εντερολόγος Δρ. Emily Leeming επιμένει στη σημασία των φυτικών ινών για έλεγχο της πείνας και διαχείριση βάρους.

Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες βελτιώνει την υγεία του πεπτικού, τον έλεγχο σακχάρου και χοληστερόλης και συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, διαβήτη τύπου 2, εγκεφαλικού και ορισμένων καρκίνων.

Η σύσταση: αντικατάσταση λευκού ψωμιού, ζυμαρικών και ρυζιού με ολικής άλεσης επιλογές.

4. «Δωρεάν» θερμίδες που δεν μετράτε

Μπισκότα δίπλα στον καφέ, πατατάκια από το πιάτο του συντρόφου, έξτρα ελαιόλαδο στη σαλάτα.

Σύμφωνα με την Εθνική Έρευνα για τη Διατροφή στην Αγγλία, οι άνθρωποι υποτιμούν την πρόσληψη τροφής κατά περίπου 30%.

Η λύση: συνειδητή καταγραφή και έλεγχος της άσκοπης κατανάλωσης.

5. Πίνετε τις θερμίδες σας

Οι «κρυφές» θερμίδες σε καφέδες και ροφήματα μπορεί να τινάξουν στον αέρα το ημερήσιο ισοζύγιο.

Πρόσφατο δημοσίευμα της Daily Mail αποκάλυψε ότι ένα παγωμένο matcha latte με κουρκουμά και ημιαποβουτυρωμένο γάλα φτάνει τις 279 kcal.

Οι πολυτελείς ζεστές σοκολάτες μπορεί να αγγίξουν τις 500 θερμίδες, όσο εννέα φέτες μπέικον. Ακόμη και το καθημερινό ποτήρι κρασί προσθέτει εκατοντάδες θερμίδες εβδομαδιαίως.

Λύση: μικρότερα μεγέθη, χωρίς σιρόπια, επιλογές χωρίς ζάχαρη.

6. Μόνο διάδρομος, καθόλου βάρη

Η καρδιοαναπνευστική άσκηση βοηθά στη φυσική κατάσταση, όμως η προπόνηση αντίστασης είναι κρίσιμη για καύση λίπους.

Ανάλυση στο Obesity Reviews έδειξε ότι η προπόνηση αντίστασης σε συνδυασμό με δίαιτα ελεγχόμενων θερμίδων ήταν η πιο αποτελεσματική στρατηγική απώλειας λίπους.

«Η ανάπτυξη μυών είναι το μυστικό σας όπλο για τη μακροπρόθεσμη διαχείριση του βάρους», τονίζει η Δρ. Hyams.

7. Πειθαρχία τις καθημερινές, υπερβολές το Σαββατοκύριακο

Το «όλα ή τίποτα» ακυρώνει την πρόοδο. Η αυστηρή δίαιτα Δευτέρα–Παρασκευή και η υπερφαγία το Σαββατοκύριακο μπορεί να εξουδετερώσει το θερμιδικό έλλειμμα.

Η σύσταση: ενσωματώστε τις λιχουδιές στο εβδομαδιαίο πλάνο θερμίδων.

8. Τρώτε σε λάθος ώρες

Η διαλειμματική νηστεία (π.χ. 12 ώρες νηστείας – 12 ώρες κατανάλωσης τροφής) μπορεί να βοηθήσει, όμως η παράλειψη πρωινού συχνά οδηγεί σε βραδινή υπερκατανάλωση.

Η έλλειψη πρωινού στερεί ασβέστιο και σίδηρο, μειώνει την ενέργεια και αυξάνει την επιθυμία για θερμιδογόνες τροφές.

Μελέτη στο JAMA Internal Medicine έδειξε ότι κατανάλωση τροφής μεταξύ 7 π.μ. και 3 μ.μ. οδήγησε σε 50% μεγαλύτερη απώλεια βάρους σε σύγκριση με χρονικό παράθυρο 12 ωρών ή περισσότερο.

9. Υπερμεγέθεις μερίδες

Ιδιαίτερα σε δημητριακά, ζυμαρικά και ρύζι, οι μερίδες συχνά ξεφεύγουν.

Η πρακτική λύση: ζύγισμα και μέτρηση μέχρι να «εκπαιδευτεί» το μάτι.

10. Κοιμάστε λιγότερο από έξι ώρες

Η έλλειψη ύπνου αυξάνει τη γκρελίνη, μειώνει τη λεπτίνη και ανεβάζει την κορτιζόλη, ενισχύοντας την όρεξη για ζάχαρη και θερμίδες.

Μελέτη στο The Annals of Internal Medicine διαπίστωσε ότι μόλις δύο νύχτες περιορισμένου ύπνου αύξησαν σημαντικά την πείνα και την επιθυμία για υδατάνθρακες.

Η σύσταση: περισσότερος ύπνος και λιγότερες οθόνες το βράδυ.

11. Αγνοείτε το μικροβίωμα του εντέρου

Το έντερο φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικρόβια, το μικροβίωμα. Η ισορροπία του επηρεάζει μεταβολισμό, φλεγμονή και βάρος.

Η δυσβίωση έχει συνδεθεί ερευνητικά με αύξηση βάρους, διαβήτη τύπου 2 και καρδιακές παθήσεις.

Σύσταση: περισσότερα φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ζυμωμένα τρόφιμα όπως γιαούρτι.

12. Ποντάρετε μόνο στη θέληση

Η Sandra Roycroft-Davis, ιδρύτρια του Slimpod και συγγραφέας του The Weight’s Over – Take Back Control, εξηγεί στην Telegraph ότι έως και το 90% της διατροφικής συμπεριφοράς καθοδηγείται από το υποσυνείδητο.

«Η δύναμη της θέλησης είναι σαν μπαταρία, τελειώνει», υποστηρίζει. «Δεν είναι ότι σας λείπει η πειθαρχία. Οι δίαιτες μάχονται τον εγκέφαλό σας. Πρέπει να τον επανεκπαιδεύσετε».

Η πρότασή της: εντοπισμός των «πυροδοτούμενων» συμπεριφορών και επαναπροσδιορισμός των λαθών. «Πείτε “αυτό είναι απλώς μια ταλάντωση”, όχι “απέτυχα”. Έτσι σπάει ο κύκλος της ενοχής».

Το συμπέρασμα των ειδικών

Η απώλεια βάρους δεν είναι μαθηματική πράξη μόνο θερμίδων. Είναι συνδυασμός βιολογίας, συμπεριφοράς και τρόπου ζωής.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν κάνετε δίαιτα αλλά αν αποφεύγετε τα λάθη που υπονομεύουν την προσπάθειά σας.