Αντώνη Ι. Ζαρκανέλα
π. Γενικού Διευθυντή Ανάπτυξης
της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης.
Όπως είναι γνωστό, στις 31 Μαρτίου 1946, ημέρα Κυριακή, διεξάγονταν στην Ελλάδα οι πρώτες, μετά από δέκα (10) χρόνια, Εθνικές Εκλογές. Όμως το προηγούμενο βράδυ ξεκίνησε επίθεση ενόπλων με βαριά ατομικά όπλα εναντίον...
του Σταθμού Χωροφυλακής Λιτοχώρου και ενός βοηθητικού οικήματός του στο οποίο είχε καταλύσει ένα απόσπασμα δώδέκα ανδρών της Χωροφυλακής.Οι Χωροφύλακες μαζί με πέντε άνδρες του Στρατού, είχαν σταλεί για την τήρηση της τάξης.
Οι εκλογές διεξήχθησαν κανονικά στην Ελλάδαπαρά το γεγονός αυτό. Την επόμενη ημέρα, Δευτέρα 1η Απριλίου 1946, χωρίς να είναι πρωταπριλιάτικο αστείο, η εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, το επίσημο δημοσιογραφικό όργανο της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, αναδημοσίευε αυτούσια την τότε ανακοίνωση της Χωροφυλακής βάζοντας απλώς στην επικεφαλίδα ότι η επίθεση ήταν «σκηνοθετημένη» από την …κυβέρνηση! Δηλαδή, έλεγε ο Ριζοσπάστης ότι η Κυβέρνηση είχε σκηνοθετήσει τον θάνατο δώδεκα οργάνων τάξης, Χωροφυλακής και Στρατού (!!!). Η όλη υπόθεση δηλαδή ήταν, κατά τον Ριζοσπάστη, κάτι σαν ταινία μυθοπλασίας…Όμως, δύο ημέρες μετά, η ίδια εφημερίδα του ΚΚΕ έγραψε κάτι το διαφορετικό. Έγραψε δηλαδή ότι επρόκειτο για ένα φτιαχτό επεισόδιο που το προκάλεσε η ίδια η χωροφυλακή!
Δεκατρείς ημέρες μετά, ο Νίκος Ζαχαριάδης του ΚΚΕ, μετά την επιστροφή του από την Πράγα, σε ομιλία του στη Θεσσαλονίκη, αναφέρθηκε στο περιστατικό αυτό και υποστήριξε ότι αφορούσε σε ενέργεια αυτοάμυνας εναντίον της «αντίδρασης» που χρησιμοποιούσε τα ίδια μέσα.. Έστω και με καθυστέρηση, έστω και έτσι, το τότε ΚΚΕ εκείνης τής εποχής παραδέχθηκε, τελικά, ότι ήταν δική του η ένοπλη επίθεση. Αλλά, ήταν, άραγε, «ενέργεια αυτοάμυνας»; Και εναντίον ποίου; Εναντίον, μήπως, του Κράτους ή μήπως εναντίον «συμμοριών της δεξιάς;», όπως ήταν η, αρχική, εντολή για την επίθεση τού Μακεδονικού Γραφείου τού ΚΚΕ; Όμως, όπως παραδέχονται, λίγο αργότερα, οι πρωτεργάτες τής επίθεσης, έστω και αντιφάσκοντας, ο Βαφειάδης και ο Ρόσιος, τέτοιες «ομάδες δεξιών συμμοριών ή μοναρχοφασιστών» δεν βρέθηκαν… και γι’ αυτό αναβλήθηκε για μερικές μέρες η επίθεση, και …απλώς συνέπεσε με τις εκλογές(!!!). Δηλαδή στόχος δεν ήταν οι Εκλογές, αλλά από αναβολή σε αναβολή και καθώς δεν εύρισκαν στον τόπο τους τις «ομάδες των δεξιών συμμοριών και μοναρχοφασιστών»,συνέπεσε η επίθεση με τις εκλογές!!
Το επεισόδιο του Λιτοχώρου έμεινε για το τότε ΚΚΕ, στην αφάνεια γενικά, για πάνω από έναν χρόνο, μέχρι που το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας έφερε ξαφνικά στην επιφάνεια το επεισόδιο αυτό όταν στην εφημερίδα τού «Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας», την «ΕΞΟΡΜΗΣΗ», στο φύλλο τής 28ης Οκτωβρίου 1947, δημοσιεύτηκε ένα άρθρο που για πρώτη φορά αναγορεύει την επίθεση αυτή ως την έναρξη του «δεύτερου αντάρτικου», όπως έλεγε το ΚΚΕ, ή του τρίτου γύρου, όπως έλεγε η τότε Κυβέρνηση της Χώρας.
Την ευθύνη της επίθεσης, όμως, δεν την αναλαμβάνει επίσημα το τότε ΚΚΕ αλλά -επειδή, φαίνεται, βόλευε στο κόμμα- την αποδίδει σε αυθόρμητη πρωτοβουλία, σαν πηγαία «..αντίδραση ομάδας αγανακτισμένων ενόπλων κομμουνιστών…». Κάτι τέτοιο όμως για ένα σκληρό Σταλινικό κόμμα, όπως ήταν τότε το ΚΚΕ, ήταν αδιανόητο.
Μόλις τον Νοέμβριο του 1948, σε δημοσίευση στο περιοδικό “ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ” «..αναγορεύεται η επίθεση στο Λιτόχωρο σε σχεδιασμένη απαρχή τού Εμφυλίου» ο οποίος, όμως, είχε αποφασιστεί κατά την διάρκεια της 2ης Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής τού ΚΚΕ, στις 12 Φεβρουαρίου 1946, ενάμισι μήνα πριν την επίθεση στο Λιτόχωρο. Δηλαδή, ενώ είχε αποφασιστεί ο εμφύλιος το 1946, το ΚΚΕ, από το 1946 έως το 1948, ισχυριζόταν διάφορες εκδοχές…
Γιατί όμως τον Νοέμβριο του 1948 οι του ΚΚΕ αποκάλυψαν την αλήθεια για την επίθεση; Η εξήγηση πιθανότατα είναι η εξής: Όταν έγινε φανερό πλέον ότι έχανε ο «Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας», όταν οι μαχητές του αυτομολούσαν μαζικά, όταν « …τους σώνουνταν, που θα έλεγε και ο μακαρίτης ο Φλωράκης, οι εφεδρείες και δεν μπορούσε να κάνει ούτε καν βίαιη στρατολόγηση, όταν το ΚΚΕ εγκαταλείπονταν από τους συμμάχους του (π.χ. τη Γιουγκοσλαβία κλπ.), τότε το ΚΚΕ θυμήθηκε το Λιτόχωρο. Και προκειμένου να ενδυναμώσει το χαμένο ηθικό των μαχητών της, η «Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση» του νεοϊδρυθέντος «Κράτους» τής «Ελεύθερης Ελλάδας» απένειμε «μετάλλιο ανδρείας στους μαχητές και αξιωματικούς του Δημοκρατικού Στρατού που πήραν μέρος στην πρώτη μάχη τουΛιτοχώρου (30-31 Μαρτίου 1946)».
Το «Διάταγμα» της απονομής υπογράφονταν από τον τότε «Πρόεδρο» της «Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης», στις 24 Μάρτη 1949, ΓΙΑΝΝΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ. Έπρεπε, λοιπόν, να φθάσουμε στο 1949 για να αποδεχθεί το τότε ΚΚΕ, τελικά, ότι ο Τρίτος Γύρος του Εμφυλίου άρχισε στο Λιτόχωρο. Το έγγραφο της απόφασης απονομής του μεταλλίου μπορεί κάποιος να το ζητήσει, σήμερα, από το τοπικό ΚΚΕ…
Η καθυστερημένη αυτή παραδοχή καταρρίπτει το ούτως ή άλλως αδύναμο και ατεκμηρίωτο, όπως δείξαμε προηγουμένως, επιχείρημα της κομμουνιστογενούςΑριστεράς ότι η επίθεση έγινε δήθεν εναντίον συμμοριών που ταλαιπωρούσαν τους «δημοκρατικούς πολίτες»…
Εβδομήντα χρόνια μετά, το 2016, ο Γραμματέας του ΚΚΕ κ. Κουτσούμπας, σε εκδήλωση του ΚΚΕ για την 70η επέτειο της επίθεσης στο Λιτόχωρο και αναφερόμενος στο τραγικό αυτό περιστατικό , του προσέδωσε μία καινούργια διάσταση καθώς, όπως είπε, σήμανε ουσιαστικά «…την έναρξητης Επανάστασης ενάντια στο αστικό κράτος»…Εννοεί, μήπως, κάτι η φράση αυτή του Γραμματέα τού ΚΚΕ;
Οι εκλογές διεξήχθησαν κανονικά στην Ελλάδαπαρά το γεγονός αυτό. Την επόμενη ημέρα, Δευτέρα 1η Απριλίου 1946, χωρίς να είναι πρωταπριλιάτικο αστείο, η εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, το επίσημο δημοσιογραφικό όργανο της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, αναδημοσίευε αυτούσια την τότε ανακοίνωση της Χωροφυλακής βάζοντας απλώς στην επικεφαλίδα ότι η επίθεση ήταν «σκηνοθετημένη» από την …κυβέρνηση! Δηλαδή, έλεγε ο Ριζοσπάστης ότι η Κυβέρνηση είχε σκηνοθετήσει τον θάνατο δώδεκα οργάνων τάξης, Χωροφυλακής και Στρατού (!!!). Η όλη υπόθεση δηλαδή ήταν, κατά τον Ριζοσπάστη, κάτι σαν ταινία μυθοπλασίας…Όμως, δύο ημέρες μετά, η ίδια εφημερίδα του ΚΚΕ έγραψε κάτι το διαφορετικό. Έγραψε δηλαδή ότι επρόκειτο για ένα φτιαχτό επεισόδιο που το προκάλεσε η ίδια η χωροφυλακή!
Δεκατρείς ημέρες μετά, ο Νίκος Ζαχαριάδης του ΚΚΕ, μετά την επιστροφή του από την Πράγα, σε ομιλία του στη Θεσσαλονίκη, αναφέρθηκε στο περιστατικό αυτό και υποστήριξε ότι αφορούσε σε ενέργεια αυτοάμυνας εναντίον της «αντίδρασης» που χρησιμοποιούσε τα ίδια μέσα.. Έστω και με καθυστέρηση, έστω και έτσι, το τότε ΚΚΕ εκείνης τής εποχής παραδέχθηκε, τελικά, ότι ήταν δική του η ένοπλη επίθεση. Αλλά, ήταν, άραγε, «ενέργεια αυτοάμυνας»; Και εναντίον ποίου; Εναντίον, μήπως, του Κράτους ή μήπως εναντίον «συμμοριών της δεξιάς;», όπως ήταν η, αρχική, εντολή για την επίθεση τού Μακεδονικού Γραφείου τού ΚΚΕ; Όμως, όπως παραδέχονται, λίγο αργότερα, οι πρωτεργάτες τής επίθεσης, έστω και αντιφάσκοντας, ο Βαφειάδης και ο Ρόσιος, τέτοιες «ομάδες δεξιών συμμοριών ή μοναρχοφασιστών» δεν βρέθηκαν… και γι’ αυτό αναβλήθηκε για μερικές μέρες η επίθεση, και …απλώς συνέπεσε με τις εκλογές(!!!). Δηλαδή στόχος δεν ήταν οι Εκλογές, αλλά από αναβολή σε αναβολή και καθώς δεν εύρισκαν στον τόπο τους τις «ομάδες των δεξιών συμμοριών και μοναρχοφασιστών»,συνέπεσε η επίθεση με τις εκλογές!!
Το επεισόδιο του Λιτοχώρου έμεινε για το τότε ΚΚΕ, στην αφάνεια γενικά, για πάνω από έναν χρόνο, μέχρι που το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας έφερε ξαφνικά στην επιφάνεια το επεισόδιο αυτό όταν στην εφημερίδα τού «Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας», την «ΕΞΟΡΜΗΣΗ», στο φύλλο τής 28ης Οκτωβρίου 1947, δημοσιεύτηκε ένα άρθρο που για πρώτη φορά αναγορεύει την επίθεση αυτή ως την έναρξη του «δεύτερου αντάρτικου», όπως έλεγε το ΚΚΕ, ή του τρίτου γύρου, όπως έλεγε η τότε Κυβέρνηση της Χώρας.
Την ευθύνη της επίθεσης, όμως, δεν την αναλαμβάνει επίσημα το τότε ΚΚΕ αλλά -επειδή, φαίνεται, βόλευε στο κόμμα- την αποδίδει σε αυθόρμητη πρωτοβουλία, σαν πηγαία «..αντίδραση ομάδας αγανακτισμένων ενόπλων κομμουνιστών…». Κάτι τέτοιο όμως για ένα σκληρό Σταλινικό κόμμα, όπως ήταν τότε το ΚΚΕ, ήταν αδιανόητο.
Μόλις τον Νοέμβριο του 1948, σε δημοσίευση στο περιοδικό “ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ” «..αναγορεύεται η επίθεση στο Λιτόχωρο σε σχεδιασμένη απαρχή τού Εμφυλίου» ο οποίος, όμως, είχε αποφασιστεί κατά την διάρκεια της 2ης Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής τού ΚΚΕ, στις 12 Φεβρουαρίου 1946, ενάμισι μήνα πριν την επίθεση στο Λιτόχωρο. Δηλαδή, ενώ είχε αποφασιστεί ο εμφύλιος το 1946, το ΚΚΕ, από το 1946 έως το 1948, ισχυριζόταν διάφορες εκδοχές…
Γιατί όμως τον Νοέμβριο του 1948 οι του ΚΚΕ αποκάλυψαν την αλήθεια για την επίθεση; Η εξήγηση πιθανότατα είναι η εξής: Όταν έγινε φανερό πλέον ότι έχανε ο «Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας», όταν οι μαχητές του αυτομολούσαν μαζικά, όταν « …τους σώνουνταν, που θα έλεγε και ο μακαρίτης ο Φλωράκης, οι εφεδρείες και δεν μπορούσε να κάνει ούτε καν βίαιη στρατολόγηση, όταν το ΚΚΕ εγκαταλείπονταν από τους συμμάχους του (π.χ. τη Γιουγκοσλαβία κλπ.), τότε το ΚΚΕ θυμήθηκε το Λιτόχωρο. Και προκειμένου να ενδυναμώσει το χαμένο ηθικό των μαχητών της, η «Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση» του νεοϊδρυθέντος «Κράτους» τής «Ελεύθερης Ελλάδας» απένειμε «μετάλλιο ανδρείας στους μαχητές και αξιωματικούς του Δημοκρατικού Στρατού που πήραν μέρος στην πρώτη μάχη τουΛιτοχώρου (30-31 Μαρτίου 1946)».
Το «Διάταγμα» της απονομής υπογράφονταν από τον τότε «Πρόεδρο» της «Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης», στις 24 Μάρτη 1949, ΓΙΑΝΝΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ. Έπρεπε, λοιπόν, να φθάσουμε στο 1949 για να αποδεχθεί το τότε ΚΚΕ, τελικά, ότι ο Τρίτος Γύρος του Εμφυλίου άρχισε στο Λιτόχωρο. Το έγγραφο της απόφασης απονομής του μεταλλίου μπορεί κάποιος να το ζητήσει, σήμερα, από το τοπικό ΚΚΕ…
Η καθυστερημένη αυτή παραδοχή καταρρίπτει το ούτως ή άλλως αδύναμο και ατεκμηρίωτο, όπως δείξαμε προηγουμένως, επιχείρημα της κομμουνιστογενούςΑριστεράς ότι η επίθεση έγινε δήθεν εναντίον συμμοριών που ταλαιπωρούσαν τους «δημοκρατικούς πολίτες»…
Εβδομήντα χρόνια μετά, το 2016, ο Γραμματέας του ΚΚΕ κ. Κουτσούμπας, σε εκδήλωση του ΚΚΕ για την 70η επέτειο της επίθεσης στο Λιτόχωρο και αναφερόμενος στο τραγικό αυτό περιστατικό , του προσέδωσε μία καινούργια διάσταση καθώς, όπως είπε, σήμανε ουσιαστικά «…την έναρξητης Επανάστασης ενάντια στο αστικό κράτος»…Εννοεί, μήπως, κάτι η φράση αυτή του Γραμματέα τού ΚΚΕ;
