Δημογραφική συρρίκνωση και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Η εξέλιξη των εγγραφών στην Α΄ Δημοτικού στο Νομό Πιερίας (2020–2025)

  Γράφει ο Στέργιος Ι. Καλλέργης, Υποψήφιος Διδάκτωρ Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Τμήμα Ανθρωπιστικών Σπουδών

 Η εξέλιξη των εγγραφών μαθητών στην Α΄ Δημοτικού των δημοτικών σχολείων του Νομού Πιερίας κατά την περίοδο 2020-2025 παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική πορεία του Νομού και ειδικότερα με την εξέλιξη των γεννήσεων από το 2014 και έπειτα. Η... 

 

 

μελέτη των στοιχείων αναδεικνύει ότι, παρά τη σχετική σταθερότητα που εμφανίζουν οι εγγραφές στην αρχή της εξεταζόμενης περιόδου, η υπογεννητικότητα των τελευταίων ετών αρχίζει πλέον να αποτυπώνεται με σαφήνεια και στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.  Ειδικότερα, οι γεννήσεις στον Νομό Πιερίας το 2014 ανήλθαν σε 982, ενώ το 2015 αυξήθηκαν στις 1.010, παρουσιάζοντας αύξηση της τάξεως του 2,9%. Το 2016 οι γεννήσεις έφτασαν τις 1.022, σημειώνοντας νέα μικρή αύξηση κατά 1,2%. Από το 2017, ωστόσο, αρχίζει σταδιακή δημογραφική υποχώρηση, καθώς οι γεννήσεις μειώθηκαν στις 973, παρουσιάζοντας πτώση κατά 4,8% σε σχέση με το 2016. Η μείωση συνεχίστηκε το 2018 με 943 γεννήσεις (-3,1%) και το 2019 με 938 (-0,5%). Η κατάσταση επιδεινώθηκε αισθητά το 2020, όταν οι γεννήσεις περιορίστηκαν στις 867, καταγράφοντας σημαντική μείωση κατά 7,6% σε σύγκριση με το 2019. Παρά τη μικρή ανάκαμψη του 2021 στις 896 γεννήσεις (+3,3%), η εικόνα επιβαρύνθηκε εκ νέου το 2022, όταν οι γεννήσεις κατέρρευσαν στις 760, παρουσιάζοντας εντυπωσιακή μείωση κατά 15,2%. Αντίστοιχα χαμηλά επίπεδα καταγράφηκαν και τα επόμενα χρόνια, με 769 γεννήσεις το 2023 (+1,2%) και μόλις 734 το 2024 (-4,6%).

   Η πορεία των γεννήσεων αποτυπώνεται αναλυτικά στον ακόλουθο πίνακα

Έτος γεννήσεων	Αριθμός γεννήσεων	Μεταβολή σε σχέση με προηγούμενο έτος
2014	982	—
2015	1.010	+2,9%
2016	1.022	+1,2%
2017	973	-4,8%
2018	943	-3,1%
2019	938	-0,5%
2020	867	-7,6%
2021	896	+3,3%
2022	760	-15,2%
2023	769	+1,2%
2024	734	-4,6%

 

  Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται σταδιακά και στις εγγραφές της Α΄ Δημοτικού. Κατά το σχολικό έτος 2020-2021 εγγράφηκαν 1.026 μαθητές στην Α΄ Δημοτικού, αριθμός αυξημένος κατά 4,5% σε σχέση με τις γεννήσεις του 2014. Το σχολικό έτος 2021-2022 οι εγγραφές αυξήθηκαν στις 1.106, παρουσιάζοντας άνοδο κατά 7,8% σε σχέση με το προηγούμενο σχολικό έτος και κατά 9,5% σε σχέση με τις γεννήσεις του 2015. Από το σχολικό έτος 2022-2023 αρχίζει σταδιακή κάμψη των εγγραφών, καθώς ο αριθμός των μαθητών περιορίστηκε στους 1.064, παρουσιάζοντας μείωση κατά 3,8% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το 2023-2024 οι εγγραφές μειώθηκαν περαιτέρω στους 1.024 μαθητές (-3,7%), ενώ το 2024-2025 διαμορφώθηκαν στους 1.009 μαθητές, σημειώνοντας νέα μικρή μείωση κατά 1,5%. 

 

   Η εικόνα των εγγραφών παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα:

 

Σχολικό έτος	Εγγραφές Α΄ Δημοτικού	Μεταβολή σε σχέση με προηγούμενο σχολικό έτος	Αντίστοιχες γεννήσεις
2020-2021	1.026	—	982
2021-2022	1.106	+7,8%	1.010
2022-2023	1.064	-3,8%	1.022
2023-2024	1.024	-3,7%	973
2024-2025	1.009	-1,5%	943

 

  Παρά το γεγονός ότι οι εγγραφές εξακολουθούν να κινούνται αριθμητικά υψηλότερα από τις αντίστοιχες γεννήσεις των ετών αναφοράς, η γενική τάση είναι εμφανώς πτωτική. Συνολικά, από το σχολικό έτος 2021-2022 έως το 2024-2025 οι εγγραφές στην Α΄ Δημοτικού μειώθηκαν κατά 8,8%, γεγονός που αποτυπώνει την επίδραση της δημογραφικής κρίσης στην εκπαιδευτική πραγματικότητα του Νομού. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι γεννήσεις μετά το 2020 παρουσιάζουν πολύ μεγαλύτερη πτώση από αυτήν που έχει ήδη εμφανιστεί στις εγγραφές, στοιχείο που προμηνύει εντονότερη μείωση του μαθητικού πληθυσμού κατά τα επόμενα χρόνια. Με βάση την έως τώρα σχέση γεννήσεων και εγγραφών —όπου οι εγγραφές εμφανίζονται περίπου 5% έως 7% υψηλότερες από τις γεννήσεις— εκτιμάται ότι το σχολικό έτος 2026-2027 οι εγγραφές στην Α΄ Δημοτικού θα διαμορφωθούν περίπου στους 919 μαθητές, παρουσιάζοντας μείωση κοντά στο 8,9% σε σχέση με το 2024-2025. Για το σχολικό έτος 2027-2028 αναμένεται μικρή πρόσκαιρη αύξηση κοντά στους 950 μαθητές, λόγω της μικρής ανάκαμψης των γεννήσεων του 2021. Ωστόσο, από το 2028 και μετά προβλέπεται ιδιαίτερα έντονη πτώση. Ειδικότερα, το σχολικό έτος 2028-2029 οι εγγραφές εκτιμάται ότι θα περιοριστούν περίπου στους 806 μαθητές, καταγράφοντας μείωση σχεδόν 15,2% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ το 2030-2031 ενδέχεται να υποχωρήσουν ακόμη και κάτω από τους 780 μαθητές.

   Οι εκτιμήσεις αυτές παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα: 

Σχολικό έτος	Έτος γεννήσεων	Γεννήσεις	Εκτιμώμενες εγγραφές Α΄ Δημοτικού	Εκτιμώμενη μεταβολή
2026-2027	2020	867	~919	-8,9%
2027-2028	2021	896	~950	+3,4%
2028-2029	2022	760	~806	-15,2%
2029-2030	2023	769	~815	+1,1%
2030-2031	2024	734	~778	-4,5%

  

Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι ο Νομός Πιερίας εισέρχεται πλέον σε μία περίοδο έντονης δημογραφικής και εκπαιδευτικής συρρίκνωσης. Εφόσον δεν υπάρξει ουσιαστική αναστροφή της υπογεννητικότητας ή σημαντική πληθυσμιακή ενίσχυση μέσω μετακινήσεων πληθυσμού, τα επόμενα χρόνια αναμένεται να επηρεαστούν άμεσα η λειτουργικότητα πολλών σχολικών μονάδων, η κατανομή του εκπαιδευτικού προσωπικού, η δημιουργία τμημάτων, αλλά και συνολικά ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στον Νομό Πιερίας.