Στις 29 Μαΐου του 1453, η Βασιλίς τῶν Πόλεων, η Κωνσταντινούπολη, η Πρωτεύουσα τοῦ Μεσαιωνικού ελληνισμού, η κοιτίδα τοῦ ευσεβούς Γένους μας, πού ακόμα δεν την ελευθερώσαμε όπως έλεγε χαρακτηριστικά η αείμνηστη Βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, πέφτει στα χέρια τῶν Οθωμανών. Η πτώση της μπορεί να σήμανε το τέλος τῆς Αυτοκρατορίας μας ως κρατικής οντότητος, αυτή όμως...
συνεχίστηκε και συνεχίζεται μέσα από την Εκκλησία η οποία με φόβο και περισσή φροντίδα φυλάσσει τα Σύμβολα αυτής, δηλαδή τῆς Χριστιανικής Βασιλείας. Γιατί οι Έλληνες ας μην το ξεχνάμε, σε όλη την ιστορική τους πορεία ζούσαν και μεγαλουργούσαν με Αυτοκράτορες και Βασιλείς και όχι με προέδρους Δημοκρατίας, κάτι ξένο με την ιστορία του Ελληνισμού και τοῦ Γένους μας.
Την παραμονή τῆς αποφράδος ημέρας τῆς Αλώσεως, Δευτέρα 28 Μαΐου 1453, ο Μέγιστος και πολύκλαυστος Αυτοκράτωρ και Βασιλεύς μας, Κωνσταντίνος ΙΑ' Παλαιολόγος - Δραγάσης, συγκαλεί το τελευταίο πολεμικό του συμβούλιο στο Ανάκτορο τῶν Βλαχερνών. Και εκεί ο αείμνηστος Αυτοκράτωρ μίλησε για τελευταία φορά στούς στρατιώτες και συνεργάτες του. Αυτόν τον λόγο θα θέλαμε να παρουσιάσουμε όπως τον καταγράφει ο φίλος και και στενός του συνεργάτης Γεώργιος Φραντζής, μέσα από την φιλόξενη εφημερίδα «ΛΕΥΤΕΡΙΑ» για να δούμε το μεγαλείο τῆς ψυχής αυτού τοῦ ανθρώπου και να συγκρίνουμε με την σημερινή κατάσταση. Χαρακτηριστική παραμένει η απάντηση πρός τον Σουλτάνο Μωάμεθ Β' τον Πορθητή, λίγες ημέρες πρίν, όταν ο δεύτερος τον είπε να φύγει από την Πόλη και να πάει να εγκατασταθεί όπου θέλει. Και ο Θρυλικός Αυτοκράτωρ μας απάντησε: «Τό δέ τήν Πόλιν σοι δοῦναι, οὔτ’ ἐμόν ἐστιν οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ· κοινῇ γάρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καί οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν». «Στο Παλάτι τῶν Βλαχερνών, ο Αυτοκράτωρ Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος – Δραγάσης, συγκαλεί για τελευταία φορά το πολεμικό και υπουργικό συμβούλιό του, και εκεί όπως διασώζουν οι ιστορικοί και αυτόπτες μάρτυρες, Κριτόβουλος, Δούκας, Χαλκοκονδύλης, Μπάρμπαρο και Φραντζής, εκφωνεί τον τελευταίο λόγο του. Ένα λόγο πού θα μπορούσε να χαρακτηριστεί με τούς λόγους τοῦ Περικλέους και άλλων αγωνιστών τοῦ Γένους.
«Ευγενέστατοι άρχοντες, εκλαμπρότατοι δήμαρχοι καί στρατηγοί, γενναιότατοι στρατιώτες, τιμημένοι και πιστοί πολίτες, ξέρετε όλοι πολύ καλά ότι έφτασε η ώρα πού ο εχθρός τῆς πίστης μας αποφάσισε να μᾶς πιέσει ακόμα περισσότερο με όλα τα πολεμικά μέσα και τεχνάσματα πού διαθέτει. Θέλει να αρχίσει γενική επίθεση και πόλεμο από τήν ξηρά και από τήν θάλασσα, έτοιμος να μᾶς δαγκώσει σαν φαρμακερό φίδι και να μᾶς καταβροχθίσει σαν ανήμερο λιοντάρι. Γι’ αυτόν τον λόγο σᾶς παρακαλώ να φερθείτε με γενναιότητα και θάρρος, όπως κάνατε μέχρι τώρα, απέναντι στούς εχθρούς τῆς πίστης μας. Αφήνω στα χέρια σας την τύχη τῆς δοξασμένης και λαμπρής πατρίδος μας, τῆς μεγαλοπρεπεστάτης και ευγενούς Βασιλεύουσας όλων τῶν πόλεων. Ξέρετε πολύ καλά, αδέρφια μου, ότι για τέσσερις λόγους είμαστε υποχρεωμένοι να προτιμήσουμε τόν θάνατο παρά την ζωή. Πρώτον, για τήν πίστη και τήν θρησκεία μας, δεύτερον, για την πατρίδα, τρίτον, για τον βασιλιά, τον αντιπρόσωπο τοῦ Κυρίου μας, και τέταρτον για τούς συγγενείς μας και τούς φίλους μας.
»Αν λοιπόν αδέρφια μου, πρέπει να αγωνιστούμε μέχρι θανάτου για ένα από τούς παραπάνω λόγους, τότε έχουμε υποχρέωση να πολεμάμε ακόμα σκληρότερα όταν πρόκειται και για τα τέσσερα μαζί, διαφορετικά θα χάσουμε τά πάντα. Αν ο Θεός, εξαιτίας τῶν αμαρτιών μας, δώσει την νίκη στούς απίστους, διατρέχουμε τον κίνδυνο να χάσουμε την αγία πίστη πού μᾶς έδωσε ο Χριστός με το αίμα Του και είναι το σημαντικότερο πράγμα απ’ όλα. Τί όφελος μπορεί να έχει κανείς αν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο αλλά χάσει τήν ψυχή του;
»Δεύτερον, θα χάσουμε τήν ένδοξη πατρίδα και τήν ελευθερία μας. Τρίτον, το άλλοτε ένδοξο Κράτος μας, πού τώρα πιά είναι εξασθενημένο και ταπεινωμένο, θα πέσει στα χέρια τοῦ απίστου τυράννου. Τέλος θα χάσουμε τα αγαπημένα μας παιδιά, τίς γυναίκες και τούς υπόλοιπους συγγενείς μας.
»Ο βάρβαρος σουλτάνος μᾶς έχει αποκλείσει 57 μέρες τώρα με όλες τίς δυνάμεις του και μᾶς πολιορκεί μέρα νύχτα με κάθε μέσον πού διαθέτει, αλλά καταφέραμε να τον αποκρούσουμε με την βοήθεια τοῦ Κυρίου μας Ιησού Χριστού πού βλέπει τα πάντα. Μη δειλιάσετε λοιπόν τώρα, αδέλφια μου. Είδατε ότι, ακόμα και στα μέρη όπου έπεσε το τείχος από τα τηλεβόλα και τίς πολιορκητικές μηχανές, καταφέραμε να τό επισκευάσουμε με τον καλύτερο τρόπο. Έχουμε στηρίξει όλες τίς ελπίδες μας στην ακαταμάχητη δόξα τοῦ Θεού. Οι εχθροί μας διαθέτουν όπλα, ιππικό, δύναμη και πλήθος, αλλά εμείς έχουμε εμπιστοσύνη στο όνομα τοῦ Κυρίου και Σωτήρα μας, στα χέρια μας και στην γενναιότητα πού μᾶς χάρισε ο Θεός.
»Ξέρω ότι η τεράστια αγέλη τῶν απίστων θα επιτεθεί εναντίον μας, όπως συνηθίζει, με βάναυση ορμή, αλαζονεία και θράσος επειδή είμαστε λίγοι, ώστε να μᾶς τρομάξουν, να μᾶς κουράσουν και να μᾶς κάνουν να χάσουμε το ηθικό μας με τίς φωνές και τούς αλαλαγμούς τους. Εσείς όμως γνωρίζετε καλά πόσο ανόητα είναι αυτά, και δεν χρειάζεται να σᾶς τά θυμίσω. Σε λίγο θα επιτεθούν και θα ρίξουν εναντίον μας πέτρες και βέλη αμέτρητα σαν την άμμο τῆς θάλασσας, αλλά ελπίζω ότι δεν θα πετύχουν τίποτα.
»Σᾶς βλέπω και χαίρομαι, επειδή, αν και λίγοι, όλοι σας είστε έμπειροι, γενναίοι, αποφασιστικοί, δυνατοί και καλά προετοιμασμένοι. Να καλύψετε καλά το κεφάλι σας με τίς ασπίδες την στιγμή τῆς συμπλοκής και να χρησιμοποιείτε με επιτυχία το δεξί σας χέρι με το σπαθί. Οι περικεφαλαίες, οι θώρακες, οι πανοπλίες και ο υπόλοιπος οπλισμός σας είναι σε θέση να σᾶς βοηθήσουν αποτελεσματικά σ’ όλη τήν διάρκεια τῆς μάχης, επειδή οι εχθροί δεν διαθέτουν ανάλογο εξοπλισμό. Εσείς θα είστε προφυλαγμένοι μέσα από τα τείχη, ενώ εκείνοι θα βρίσκονται εκτεθειμένοι στα χτυπήματά σας όταν θα κάνουν επίθεση. Για τον λόγο αυτό, αγαπητοί μου συμπολεμιστές, να είστε έτοιμοι, άφοβοι, γενναίοι και βέβαιοι για τήν βοήθεια τοῦ Θεού. Μιμηθείτε τούς λίγους ελέφαντες τῶν Καρχηδονίων, οι οποίοι έτρεψαν σε φυγή το τεράστιο ρωμαϊκό ιππικό μόνο και μόνο με την εμφάνιση και τίς φωνές τους. Αφού λοιπόν αυτό το πέτυχαν μερικά ζώα χωρίς λογικό, εμείς πού τα εξουσιάζουμε πρέπει να τα καταφέρουμε πολύ καλύτερα. Οι εχθροί μας είναι χειρότεροι και από τα ζώα. Χτυπήστε τους με δόρατα, σπαθιά, τόξα και ακόντια. Φανταστείτε ότι έχετε βγεί για κυνήγι αγριοχοίρων και δώστε στούς απίστους να καταλάβουν ότι δεν έχουν απέναντι τους ζώα χωρίς λογικό, αλλά τούς απογόνους Ελλήνων και Ρωμαίων πού εξουσιάζουν τα ζώα.
»Ξέρετε ότι ο άπιστος και εχθρός τῆς πίστης μας σουλτάνος διέλυσε χωρίς καμιά αιτία την ειρήνη πού είχαμε μεταξύ μας, αθετώντας τούς όρκους πού είχε δώσει. Ύστερα ήρθε στο στενό τῶν Ασωμάτων, και έχτισε ένα φρούριο για να μπορεί να προκαλεί καθημερινά ζημιές στα χωράφια, στούς κήπους και στά περιβόλια μας. Έκαψε τα σπίτια μας, σκότωσε και αιχμαλώτισε όσους χριστιανούς βρήκε μπροστά του, κατέστρεψε την φιλία μας, κι έκανε συμμαχία με τούς κατοίκους τοῦ Πέραν, πού νιώθουν χαρά επειδή δεν γνωρίζουν τον μύθο τοῦ γιού τοῦ γεωργού ο οποίος έψηνε σαλιγκάρια και τούς έλεγε: Ανόητα ζώα τα σπίτια σας καίγονται και εσείς τραγουδάτε.
»Ήρθε λοιπόν, αδέρφια μου, ο σουλτάνος, μᾶς πολιόρκησε και έχει ορθάνοιχτο το τεράστιο στόμα του για να καταβροχθίσει τόσο εμάς όσο και την Πόλη πού έχτισε ο αείμνηστος μεγάλος αυτοκράτορας, ο Κωνσταντίνος, ο οποίος την αφιέρωσε στην Παναγία Δέσποινα Θεοτόκο και αειπάρθενο Μαρία, εκφράζοντας τήν ευχή να τήν έχουμε πάντοτε βοηθό και προστάτη τῆς πατρίδος μας, πού αποτελεί καταφύγιο τῶν χριστιανών, ελπίδα και χαρά τῶν Ελλήνων και καύχημα όλου τοῦ κόσμου.
»Ο άπιστος σουλτάνος όμως θέλει να υποδουλώσει τήν Πόλη πού ήταν κάποτε ένδοξη, ανθούσε σαν τριαντάφυλλο τοῦ αγρού και είχε υποτάξει ολόκληρη σχεδόν τήν υφήλιο: Πόντο και Αρμενία, Περσία και Παφλαγονία, Αμαζόνες και Καππαδοκία, Γαλατία και Μηδία, Κολχούς και Ίβηρες, Βοσποριανούς και Αλβανούς, Συρία, Κιλικία και Μεσοποταμία, Φοινίκη και Παλαιστίνη, Αραβία και Ιουδαία, Βακριανούς και Σκύθες, Μακεδονία και Θεσσαλία, Ελλάδα, Βοιωτία, Λοκρούς και Αιτωλούς, Ακαρνανία, Αχαΐα και Πελοπόννησο, Ήπειρο και Ιλλυρία. Λυχνίτες τῆς Αδριατικής, Ιταλία, Τοσκάνη, Κέλτες, και Κελτογαλάτες, Ισπανία μέχρι τα Γάδειρα, Λιβύη, Μαυριτανία και Μαυρουσία, Αιθιοπία, Βελέδα, Σκούδη Νουμηδία, Αφρική και Αίγυπτο.
»Αυτήν λοιπόν την Πόλη, την βασίλισσα όλων τῶν άλλων πόλεων, θέλει να υποδουλώσει και να την έχει υπό την εξουσία του. Θέλει να πάρει τίς άγιες εκκλησιές μας, όπου προσκυνάμε την Αγία Τριάδα και δοξολογούμε το Άγιο Πνεύμα τοῦ Θεού, και όπου οι άγγελοι υμνούν τον Θεό, και την ενανθρώπισή Του, για να τίς κάνει τόπο λατρείας τῆς ψεύτικης θρησκείας τοῦ ανόητου ψευδοπροφήτη Μωάμεθ, και στάβλο για άλογα και καμήλες. Αδέρφια και συμπολεμιστές μου, θέλω να τα σκεφτείτε αυτά καλά, για να μείνει το όνομα, η δόξα και η ελευθερία σας στην αιωνιότητα».
»Έπειτα στράφηκε προς τούς Βενετούς, πού στέκονταν στα δεξιά του και είπε: «Ευγενείς Βενετοί, αγαπημένα αδέρφια μας, στο όνομα τοῦ Χριστού και Θεού μας, γενναίοι, δυνατοί και έμπειροι στρατιώτες πού πολλές φορές σκοτώσατε αμέτρητους Αγαρηνούς με τα κοφτερά σπαθιά και με την χάρη τοῦ Θεού, κάνοντας το αίμα τους να τρέξει σαν ποτάμι από τα χέρια σας, σᾶς παρακαλώ σήμερα να υπερασπίσετε με όλη σας την ψυχή αυτήν την Πόλη πού βρίσκεται σε τόσο άσχημη κατάσταση.
»Ξέρετε καλά ότι πάντοτε τήν είχατε σαν δεύτερη πατρίδα και μητέρα σας. Γι’ αυτό σᾶς παρακαλώ και πάλι να φερθείτε σαν φίλοι, ομόπιστοι κι αδέρφια μας στίς δύσκολες στιγμές πού περνάμε».
«Ύστερα γύρισε προς τούς Λιγούριους, πού στέκονταν στα αριστερά του και τούς είπε τα εξής:
«Εντιμότατοι Λιγούριοι, αδέλφια μας, και ένδοξοι γενναίοι πολεμιστές, ξέρετε και καταλαβαίνετε ότι η δυστυχισμένη αυτή Πόλη δεν είναι μόνο δική μου, αλλά και δική σας για πολλούς λόγους.
»Πολλές φορές την βοηθήσατε πρόθυμα και την σώσατε από τούς Αγαρηνούς εχθρούς της. Να όμως πού ήρθε πάλι η στιγμή να δείξετε την αγάπη σας προς τον Χριστό, βοηθώντας την με την γενναιότητα και τήν ανδρείας σας».
«Τέλος, μίλησε σε όλους γενικά, λέγοντας: «Δεν υπάρχει χρόνος για περισσότερα λόγια. Παραδίδω στα χέρια σας τό ταπεινό μου σκήπτρο για να το φυλάξετε με αγάπη. Σᾶς παρακαλώ να δείξετε αφοσίωση και υπακοή στούς στρατηγούς σας, στούς δημάρχους και τούς εκατοντάρχους. Να αγωνιστείτε όλοι σύμφωνα με την θέση και το αξίωμά σας. Να έχετε υπόψη σας ότι, αν κάνετε με πίστη όσα σᾶς είπα, έχω την ελπίδα ότι ο Θεός θα απαλλάξει όλους εμᾶς τούς αμαρτωλούς για μία ακόμα φορά από την δίκαιη απειλή Του. Μᾶς περιμένει στον ουρανό το αμαράντινο στεφάνι και στην γή αιώνια δόξα».
«Αφού τελείωσε τον λόγο του και ευχαρίστησε τον Θεό με αναστεναγμούς και δάκρυα στα μάτια, όλο το ακροατήριο απάντησε συγκινημένο με μία φωνή: «Ας πεθάνουμε όλοι για την πίστη τοῦ Χριστού και για την πατρίδα μας». Ο αυτοκράτορας άκουσε αυτά τα λόγια τους με χαρά, τούς ευχαρίστησε με όλη του την καρδιά και τούς υποσχέθηκε πλούσια δώρα. Ύστερα είπε: «Λοιπόν αδέρφια και συμπολεμιστές μου, να είστε όλοι έτοιμοι το πρωί. Με την δύναμη πού μᾶς δίνει ο Θεός και την βοήθεια τῆς Αγίας Τριάδος στην οποία στηρίζουμε όλες μας τίς ελπίδες, ας κάνουμε τούς εχθρούς μας να φύγουν νικημένοι από την Πόλη μας». Λόγια ενός Μεγάλου Ηγέτου.
ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥ Η ΜΝΗΜΗ.
Ο ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ.
Την παραμονή τῆς αποφράδος ημέρας τῆς Αλώσεως, Δευτέρα 28 Μαΐου 1453, ο Μέγιστος και πολύκλαυστος Αυτοκράτωρ και Βασιλεύς μας, Κωνσταντίνος ΙΑ' Παλαιολόγος - Δραγάσης, συγκαλεί το τελευταίο πολεμικό του συμβούλιο στο Ανάκτορο τῶν Βλαχερνών. Και εκεί ο αείμνηστος Αυτοκράτωρ μίλησε για τελευταία φορά στούς στρατιώτες και συνεργάτες του. Αυτόν τον λόγο θα θέλαμε να παρουσιάσουμε όπως τον καταγράφει ο φίλος και και στενός του συνεργάτης Γεώργιος Φραντζής, μέσα από την φιλόξενη εφημερίδα «ΛΕΥΤΕΡΙΑ» για να δούμε το μεγαλείο τῆς ψυχής αυτού τοῦ ανθρώπου και να συγκρίνουμε με την σημερινή κατάσταση. Χαρακτηριστική παραμένει η απάντηση πρός τον Σουλτάνο Μωάμεθ Β' τον Πορθητή, λίγες ημέρες πρίν, όταν ο δεύτερος τον είπε να φύγει από την Πόλη και να πάει να εγκατασταθεί όπου θέλει. Και ο Θρυλικός Αυτοκράτωρ μας απάντησε: «Τό δέ τήν Πόλιν σοι δοῦναι, οὔτ’ ἐμόν ἐστιν οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ· κοινῇ γάρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καί οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν». «Στο Παλάτι τῶν Βλαχερνών, ο Αυτοκράτωρ Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος – Δραγάσης, συγκαλεί για τελευταία φορά το πολεμικό και υπουργικό συμβούλιό του, και εκεί όπως διασώζουν οι ιστορικοί και αυτόπτες μάρτυρες, Κριτόβουλος, Δούκας, Χαλκοκονδύλης, Μπάρμπαρο και Φραντζής, εκφωνεί τον τελευταίο λόγο του. Ένα λόγο πού θα μπορούσε να χαρακτηριστεί με τούς λόγους τοῦ Περικλέους και άλλων αγωνιστών τοῦ Γένους.
«Ευγενέστατοι άρχοντες, εκλαμπρότατοι δήμαρχοι καί στρατηγοί, γενναιότατοι στρατιώτες, τιμημένοι και πιστοί πολίτες, ξέρετε όλοι πολύ καλά ότι έφτασε η ώρα πού ο εχθρός τῆς πίστης μας αποφάσισε να μᾶς πιέσει ακόμα περισσότερο με όλα τα πολεμικά μέσα και τεχνάσματα πού διαθέτει. Θέλει να αρχίσει γενική επίθεση και πόλεμο από τήν ξηρά και από τήν θάλασσα, έτοιμος να μᾶς δαγκώσει σαν φαρμακερό φίδι και να μᾶς καταβροχθίσει σαν ανήμερο λιοντάρι. Γι’ αυτόν τον λόγο σᾶς παρακαλώ να φερθείτε με γενναιότητα και θάρρος, όπως κάνατε μέχρι τώρα, απέναντι στούς εχθρούς τῆς πίστης μας. Αφήνω στα χέρια σας την τύχη τῆς δοξασμένης και λαμπρής πατρίδος μας, τῆς μεγαλοπρεπεστάτης και ευγενούς Βασιλεύουσας όλων τῶν πόλεων. Ξέρετε πολύ καλά, αδέρφια μου, ότι για τέσσερις λόγους είμαστε υποχρεωμένοι να προτιμήσουμε τόν θάνατο παρά την ζωή. Πρώτον, για τήν πίστη και τήν θρησκεία μας, δεύτερον, για την πατρίδα, τρίτον, για τον βασιλιά, τον αντιπρόσωπο τοῦ Κυρίου μας, και τέταρτον για τούς συγγενείς μας και τούς φίλους μας.
»Αν λοιπόν αδέρφια μου, πρέπει να αγωνιστούμε μέχρι θανάτου για ένα από τούς παραπάνω λόγους, τότε έχουμε υποχρέωση να πολεμάμε ακόμα σκληρότερα όταν πρόκειται και για τα τέσσερα μαζί, διαφορετικά θα χάσουμε τά πάντα. Αν ο Θεός, εξαιτίας τῶν αμαρτιών μας, δώσει την νίκη στούς απίστους, διατρέχουμε τον κίνδυνο να χάσουμε την αγία πίστη πού μᾶς έδωσε ο Χριστός με το αίμα Του και είναι το σημαντικότερο πράγμα απ’ όλα. Τί όφελος μπορεί να έχει κανείς αν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο αλλά χάσει τήν ψυχή του;
»Δεύτερον, θα χάσουμε τήν ένδοξη πατρίδα και τήν ελευθερία μας. Τρίτον, το άλλοτε ένδοξο Κράτος μας, πού τώρα πιά είναι εξασθενημένο και ταπεινωμένο, θα πέσει στα χέρια τοῦ απίστου τυράννου. Τέλος θα χάσουμε τα αγαπημένα μας παιδιά, τίς γυναίκες και τούς υπόλοιπους συγγενείς μας.
»Ο βάρβαρος σουλτάνος μᾶς έχει αποκλείσει 57 μέρες τώρα με όλες τίς δυνάμεις του και μᾶς πολιορκεί μέρα νύχτα με κάθε μέσον πού διαθέτει, αλλά καταφέραμε να τον αποκρούσουμε με την βοήθεια τοῦ Κυρίου μας Ιησού Χριστού πού βλέπει τα πάντα. Μη δειλιάσετε λοιπόν τώρα, αδέλφια μου. Είδατε ότι, ακόμα και στα μέρη όπου έπεσε το τείχος από τα τηλεβόλα και τίς πολιορκητικές μηχανές, καταφέραμε να τό επισκευάσουμε με τον καλύτερο τρόπο. Έχουμε στηρίξει όλες τίς ελπίδες μας στην ακαταμάχητη δόξα τοῦ Θεού. Οι εχθροί μας διαθέτουν όπλα, ιππικό, δύναμη και πλήθος, αλλά εμείς έχουμε εμπιστοσύνη στο όνομα τοῦ Κυρίου και Σωτήρα μας, στα χέρια μας και στην γενναιότητα πού μᾶς χάρισε ο Θεός.
»Ξέρω ότι η τεράστια αγέλη τῶν απίστων θα επιτεθεί εναντίον μας, όπως συνηθίζει, με βάναυση ορμή, αλαζονεία και θράσος επειδή είμαστε λίγοι, ώστε να μᾶς τρομάξουν, να μᾶς κουράσουν και να μᾶς κάνουν να χάσουμε το ηθικό μας με τίς φωνές και τούς αλαλαγμούς τους. Εσείς όμως γνωρίζετε καλά πόσο ανόητα είναι αυτά, και δεν χρειάζεται να σᾶς τά θυμίσω. Σε λίγο θα επιτεθούν και θα ρίξουν εναντίον μας πέτρες και βέλη αμέτρητα σαν την άμμο τῆς θάλασσας, αλλά ελπίζω ότι δεν θα πετύχουν τίποτα.
»Σᾶς βλέπω και χαίρομαι, επειδή, αν και λίγοι, όλοι σας είστε έμπειροι, γενναίοι, αποφασιστικοί, δυνατοί και καλά προετοιμασμένοι. Να καλύψετε καλά το κεφάλι σας με τίς ασπίδες την στιγμή τῆς συμπλοκής και να χρησιμοποιείτε με επιτυχία το δεξί σας χέρι με το σπαθί. Οι περικεφαλαίες, οι θώρακες, οι πανοπλίες και ο υπόλοιπος οπλισμός σας είναι σε θέση να σᾶς βοηθήσουν αποτελεσματικά σ’ όλη τήν διάρκεια τῆς μάχης, επειδή οι εχθροί δεν διαθέτουν ανάλογο εξοπλισμό. Εσείς θα είστε προφυλαγμένοι μέσα από τα τείχη, ενώ εκείνοι θα βρίσκονται εκτεθειμένοι στα χτυπήματά σας όταν θα κάνουν επίθεση. Για τον λόγο αυτό, αγαπητοί μου συμπολεμιστές, να είστε έτοιμοι, άφοβοι, γενναίοι και βέβαιοι για τήν βοήθεια τοῦ Θεού. Μιμηθείτε τούς λίγους ελέφαντες τῶν Καρχηδονίων, οι οποίοι έτρεψαν σε φυγή το τεράστιο ρωμαϊκό ιππικό μόνο και μόνο με την εμφάνιση και τίς φωνές τους. Αφού λοιπόν αυτό το πέτυχαν μερικά ζώα χωρίς λογικό, εμείς πού τα εξουσιάζουμε πρέπει να τα καταφέρουμε πολύ καλύτερα. Οι εχθροί μας είναι χειρότεροι και από τα ζώα. Χτυπήστε τους με δόρατα, σπαθιά, τόξα και ακόντια. Φανταστείτε ότι έχετε βγεί για κυνήγι αγριοχοίρων και δώστε στούς απίστους να καταλάβουν ότι δεν έχουν απέναντι τους ζώα χωρίς λογικό, αλλά τούς απογόνους Ελλήνων και Ρωμαίων πού εξουσιάζουν τα ζώα.
»Ξέρετε ότι ο άπιστος και εχθρός τῆς πίστης μας σουλτάνος διέλυσε χωρίς καμιά αιτία την ειρήνη πού είχαμε μεταξύ μας, αθετώντας τούς όρκους πού είχε δώσει. Ύστερα ήρθε στο στενό τῶν Ασωμάτων, και έχτισε ένα φρούριο για να μπορεί να προκαλεί καθημερινά ζημιές στα χωράφια, στούς κήπους και στά περιβόλια μας. Έκαψε τα σπίτια μας, σκότωσε και αιχμαλώτισε όσους χριστιανούς βρήκε μπροστά του, κατέστρεψε την φιλία μας, κι έκανε συμμαχία με τούς κατοίκους τοῦ Πέραν, πού νιώθουν χαρά επειδή δεν γνωρίζουν τον μύθο τοῦ γιού τοῦ γεωργού ο οποίος έψηνε σαλιγκάρια και τούς έλεγε: Ανόητα ζώα τα σπίτια σας καίγονται και εσείς τραγουδάτε.
»Ήρθε λοιπόν, αδέρφια μου, ο σουλτάνος, μᾶς πολιόρκησε και έχει ορθάνοιχτο το τεράστιο στόμα του για να καταβροχθίσει τόσο εμάς όσο και την Πόλη πού έχτισε ο αείμνηστος μεγάλος αυτοκράτορας, ο Κωνσταντίνος, ο οποίος την αφιέρωσε στην Παναγία Δέσποινα Θεοτόκο και αειπάρθενο Μαρία, εκφράζοντας τήν ευχή να τήν έχουμε πάντοτε βοηθό και προστάτη τῆς πατρίδος μας, πού αποτελεί καταφύγιο τῶν χριστιανών, ελπίδα και χαρά τῶν Ελλήνων και καύχημα όλου τοῦ κόσμου.
»Ο άπιστος σουλτάνος όμως θέλει να υποδουλώσει τήν Πόλη πού ήταν κάποτε ένδοξη, ανθούσε σαν τριαντάφυλλο τοῦ αγρού και είχε υποτάξει ολόκληρη σχεδόν τήν υφήλιο: Πόντο και Αρμενία, Περσία και Παφλαγονία, Αμαζόνες και Καππαδοκία, Γαλατία και Μηδία, Κολχούς και Ίβηρες, Βοσποριανούς και Αλβανούς, Συρία, Κιλικία και Μεσοποταμία, Φοινίκη και Παλαιστίνη, Αραβία και Ιουδαία, Βακριανούς και Σκύθες, Μακεδονία και Θεσσαλία, Ελλάδα, Βοιωτία, Λοκρούς και Αιτωλούς, Ακαρνανία, Αχαΐα και Πελοπόννησο, Ήπειρο και Ιλλυρία. Λυχνίτες τῆς Αδριατικής, Ιταλία, Τοσκάνη, Κέλτες, και Κελτογαλάτες, Ισπανία μέχρι τα Γάδειρα, Λιβύη, Μαυριτανία και Μαυρουσία, Αιθιοπία, Βελέδα, Σκούδη Νουμηδία, Αφρική και Αίγυπτο.
»Αυτήν λοιπόν την Πόλη, την βασίλισσα όλων τῶν άλλων πόλεων, θέλει να υποδουλώσει και να την έχει υπό την εξουσία του. Θέλει να πάρει τίς άγιες εκκλησιές μας, όπου προσκυνάμε την Αγία Τριάδα και δοξολογούμε το Άγιο Πνεύμα τοῦ Θεού, και όπου οι άγγελοι υμνούν τον Θεό, και την ενανθρώπισή Του, για να τίς κάνει τόπο λατρείας τῆς ψεύτικης θρησκείας τοῦ ανόητου ψευδοπροφήτη Μωάμεθ, και στάβλο για άλογα και καμήλες. Αδέρφια και συμπολεμιστές μου, θέλω να τα σκεφτείτε αυτά καλά, για να μείνει το όνομα, η δόξα και η ελευθερία σας στην αιωνιότητα».
»Έπειτα στράφηκε προς τούς Βενετούς, πού στέκονταν στα δεξιά του και είπε: «Ευγενείς Βενετοί, αγαπημένα αδέρφια μας, στο όνομα τοῦ Χριστού και Θεού μας, γενναίοι, δυνατοί και έμπειροι στρατιώτες πού πολλές φορές σκοτώσατε αμέτρητους Αγαρηνούς με τα κοφτερά σπαθιά και με την χάρη τοῦ Θεού, κάνοντας το αίμα τους να τρέξει σαν ποτάμι από τα χέρια σας, σᾶς παρακαλώ σήμερα να υπερασπίσετε με όλη σας την ψυχή αυτήν την Πόλη πού βρίσκεται σε τόσο άσχημη κατάσταση.
»Ξέρετε καλά ότι πάντοτε τήν είχατε σαν δεύτερη πατρίδα και μητέρα σας. Γι’ αυτό σᾶς παρακαλώ και πάλι να φερθείτε σαν φίλοι, ομόπιστοι κι αδέρφια μας στίς δύσκολες στιγμές πού περνάμε».
«Ύστερα γύρισε προς τούς Λιγούριους, πού στέκονταν στα αριστερά του και τούς είπε τα εξής:
«Εντιμότατοι Λιγούριοι, αδέλφια μας, και ένδοξοι γενναίοι πολεμιστές, ξέρετε και καταλαβαίνετε ότι η δυστυχισμένη αυτή Πόλη δεν είναι μόνο δική μου, αλλά και δική σας για πολλούς λόγους.
»Πολλές φορές την βοηθήσατε πρόθυμα και την σώσατε από τούς Αγαρηνούς εχθρούς της. Να όμως πού ήρθε πάλι η στιγμή να δείξετε την αγάπη σας προς τον Χριστό, βοηθώντας την με την γενναιότητα και τήν ανδρείας σας».
«Τέλος, μίλησε σε όλους γενικά, λέγοντας: «Δεν υπάρχει χρόνος για περισσότερα λόγια. Παραδίδω στα χέρια σας τό ταπεινό μου σκήπτρο για να το φυλάξετε με αγάπη. Σᾶς παρακαλώ να δείξετε αφοσίωση και υπακοή στούς στρατηγούς σας, στούς δημάρχους και τούς εκατοντάρχους. Να αγωνιστείτε όλοι σύμφωνα με την θέση και το αξίωμά σας. Να έχετε υπόψη σας ότι, αν κάνετε με πίστη όσα σᾶς είπα, έχω την ελπίδα ότι ο Θεός θα απαλλάξει όλους εμᾶς τούς αμαρτωλούς για μία ακόμα φορά από την δίκαιη απειλή Του. Μᾶς περιμένει στον ουρανό το αμαράντινο στεφάνι και στην γή αιώνια δόξα».
«Αφού τελείωσε τον λόγο του και ευχαρίστησε τον Θεό με αναστεναγμούς και δάκρυα στα μάτια, όλο το ακροατήριο απάντησε συγκινημένο με μία φωνή: «Ας πεθάνουμε όλοι για την πίστη τοῦ Χριστού και για την πατρίδα μας». Ο αυτοκράτορας άκουσε αυτά τα λόγια τους με χαρά, τούς ευχαρίστησε με όλη του την καρδιά και τούς υποσχέθηκε πλούσια δώρα. Ύστερα είπε: «Λοιπόν αδέρφια και συμπολεμιστές μου, να είστε όλοι έτοιμοι το πρωί. Με την δύναμη πού μᾶς δίνει ο Θεός και την βοήθεια τῆς Αγίας Τριάδος στην οποία στηρίζουμε όλες μας τίς ελπίδες, ας κάνουμε τούς εχθρούς μας να φύγουν νικημένοι από την Πόλη μας». Λόγια ενός Μεγάλου Ηγέτου.
ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥ Η ΜΝΗΜΗ.
Ο ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ.
