Η παρέμβαση κυβερνητικού βουλευτή της Πιερίας για την παραχώρηση ανενεργών στρατοπέδων και δημόσιας περιουσίας σε ιδιωτικές εταιρείες με σκοπό τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, ανοίγει μια πολύ μεγάλη πολιτική και κοινωνική συζήτηση. Καλό θα ήταν με αυτήν την ευκαιρία της πρότασης να περάσουμε σε ένα δημόσιο διάλογο που έχει να κάνει με την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας του τόπου μας. Και φυσικά αυτή η συζήτηση δεν αφορά μόνο την εκπαίδευση. Αφορά...
το μοντέλο ανάπτυξης που θέλουμε για τον τόπο μας, τον τρόπο αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας και κυρίως το ποιοί τελικά ωφελούνται από τέτοιες επιλογές.
Η πρώτη και βασική διάσταση είναι η ιδεολογική και πολιτική. Για δεκαετίες στην Ελλάδα, η δημόσια παιδεία αποτέλεσε πυλώνα κοινωνικής κινητικότητας και ισότητας. Τα δημόσια πανεπιστήμια, παρά τις αδυναμίες και τις ελλείψεις τους, έδωσαν τη δυνατότητα σε παιδιά λαϊκών και μεσαίων οικογενειών να σπουδάσουν, να προοδεύσουν και να δημιουργήσουν. Η λογική λοιπόν ότι δημόσια γη και δημόσια περιουσία πρέπει να δοθούν σε ιδιωτικά συμφέροντα για τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: Ποιος είναι ο πραγματικός στόχος; Η ενίσχυση της παιδείας ή η δημιουργία ενός νέου πεδίου κερδοφορίας για μεγάλες εταιρείες;
Υπάρχει επίσης ένα σοβαρό ζήτημα προτεραιοτήτων. Στην Πιερία, όπως και συνολικά στην περιφέρεια, τα δημόσια σχολεία αντιμετωπίζουν ελλείψεις, οι πανεπιστημιακές δομές είναι περιορισμένες, η φοιτητική μέριμνα παραμένει ανεπαρκής και οι νέοι συνεχίζουν να εγκαταλείπουν την επαρχία αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες στα μεγάλα αστικά κέντρα ή στο εξωτερικό. Αντί λοιπόν να συζητάμε πώς θα ενισχυθούν δημόσιες δομές εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας στην περιοχή μας, η κυβέρνηση ανοίγει τη συζήτηση για παραχωρήσεις δημόσιας περιουσίας σε ιδιώτες.
Είναι επίσης αναγκαίο να εξεταστεί και η αναπτυξιακή διάσταση. Η δημόσια περιουσία, ιδιαίτερα πρώην στρατόπεδα και μεγάλες εκτάσεις, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους:
Η πρώτη και βασική διάσταση είναι η ιδεολογική και πολιτική. Για δεκαετίες στην Ελλάδα, η δημόσια παιδεία αποτέλεσε πυλώνα κοινωνικής κινητικότητας και ισότητας. Τα δημόσια πανεπιστήμια, παρά τις αδυναμίες και τις ελλείψεις τους, έδωσαν τη δυνατότητα σε παιδιά λαϊκών και μεσαίων οικογενειών να σπουδάσουν, να προοδεύσουν και να δημιουργήσουν. Η λογική λοιπόν ότι δημόσια γη και δημόσια περιουσία πρέπει να δοθούν σε ιδιωτικά συμφέροντα για τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: Ποιος είναι ο πραγματικός στόχος; Η ενίσχυση της παιδείας ή η δημιουργία ενός νέου πεδίου κερδοφορίας για μεγάλες εταιρείες;
Υπάρχει επίσης ένα σοβαρό ζήτημα προτεραιοτήτων. Στην Πιερία, όπως και συνολικά στην περιφέρεια, τα δημόσια σχολεία αντιμετωπίζουν ελλείψεις, οι πανεπιστημιακές δομές είναι περιορισμένες, η φοιτητική μέριμνα παραμένει ανεπαρκής και οι νέοι συνεχίζουν να εγκαταλείπουν την επαρχία αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες στα μεγάλα αστικά κέντρα ή στο εξωτερικό. Αντί λοιπόν να συζητάμε πώς θα ενισχυθούν δημόσιες δομές εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας στην περιοχή μας, η κυβέρνηση ανοίγει τη συζήτηση για παραχωρήσεις δημόσιας περιουσίας σε ιδιώτες.
Είναι επίσης αναγκαίο να εξεταστεί και η αναπτυξιακή διάσταση. Η δημόσια περιουσία, ιδιαίτερα πρώην στρατόπεδα και μεγάλες εκτάσεις, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους:
για κοινωνικές υποδομές,
για χώρους πολιτισμού και αθλητισμού,
για ερευνητικά κέντρα δημόσιου χαρακτήρα,
για στέγαση κοινωνικών υπηρεσιών, για την μετεγκατάσταση δημόσιων υπηρεσιών,
για πράσινους χώρους, που αναβαθμίζουν την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν έγινε ποτέ ουσιαστικός διάλογος με την τοπική κοινωνία και την αυτοδιοίκηση ή αν βλέπουμε ακόμη μία κεντρική κυβερνητική επιλογή που αντιμετωπίζει τη δημόσια περιουσία αποκλειστικά ως “επενδυτικό προϊόν”.
Παράλληλα, υπάρχει και η θεσμική διάσταση. Η συζήτηση για ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα παραμένει βαθιά πολιτική και συνταγματική. Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει αυτή την επιλογή ως “εκσυγχρονισμό”. Όμως πολλοί πολίτες αντιλαμβάνονται ότι πίσω από αυτή τη ρητορική υπάρχει μια σταδιακή υποβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου, ώστε να ενισχυθεί ο ιδιωτικός τομέας στην εκπαίδευση.
Και τελικά, το ερώτημα που πρέπει να τεθεί ξεκάθαρα είναι το εξής: Θέλουμε μια παιδεία ως κοινωνικό δικαίωμα ή μια παιδεία που θα λειτουργεί με όρους αγοράς και οικονομικής δυνατότητας;
Η τοπική κοινωνία της Πιερίας έχει δικαίωμα να γνωρίζει:
με ποιους όρους θα γίνουν τέτοιες παραχωρήσεις,
ποιο θα είναι το αντάλλαγμα για το δημόσιο,
ποια θα είναι η συμμετοχή της κοινωνίας στις αποφάσεις,
και κυρίως ποιο αναπτυξιακό μοντέλο επιλέγεται για τον τόπο.
Γιατί η δημόσια περιουσία δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση. Ανήκει στους πολίτες και στις επόμενες γενιές.
Γιώργος Καλαμάτας
