Εξασφαλίζουν πληροφορίες σχεδόν σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τις κινήσεις και τις θέσεις των στρατευμάτων
Ήταν νύχτα και οι Ρώσοι χειριστές drone είχαν ξαπλώσει για ύπνο. Το λευκό τους όχημα ήταν σταθμευμένο στο δρομάκι μπροστά από ένα μικρό σπίτι στην κατεχόμενη νότια Ουκρανία. Περίπου...
30 μίλια μακριά, δύο Ουκρανοί χειριστές drone είχαν σταθμεύσει το φορτηγό τους σε μία σειρά δέντρων στην άκρη ενός χωραφιού και είχαν συναρμολογήσει ένα drone μεσαίου μεγέθους, φορτωμένο με δύο βόμβες.
Ο στόχος τους; Οι κοιμισμένοι Ρώσοι χειριστές drone.
Η ουκρανική ομάδα διέθετε εκείνο το βράδυ ένα ισχυρό νέο εργαλείο στο πεδίο της μάχης: δορυφορικές εικόνες υψηλής τεχνολογίας που παρείχαν πληροφορίες σχεδόν σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τις κινήσεις και τις θέσεις των στρατευμάτων.
Πριν από έναν χρόνο, μπορεί να χρειάζονταν ημέρες για να φτάσουν οι δορυφορικές εικόνες στα στρατεύματα της πρώτης γραμμής, καθυστερώντας λόγω λιγότερο εξελιγμένης τεχνολογίας και των πολλαπλών επιπέδων της δομής διοίκησης. Αυτό δυσχέραινε την προσπάθειά τους να πλήξουν στόχους που μπορούν να αλλάζουν θέση, όπως στρατεύματα μέσα σε ένα σπίτι, με επιθέσεις drone μεγάλης εμβέλειας. Τώρα, μια ομάδα υποστήριξης που παρακολουθούσε το σπίτι παρείχε στους χειριστές των drone μια πρόσφατη δορυφορική εικόνα που έδειχνε το αυτοκίνητο στο δρομάκι, ένδειξη ότι οι Ρώσοι βρίσκονταν εκεί.
«Ο στόχος επιβεβαιώθηκε», ψιθύρισε ένας από τους χειριστές, ο οποίος αυτοπροσδιορίστηκε με το διακριτικό «Tikhi», σύμφωνα με το ουκρανικό στρατιωτικό πρωτόκολλο.
Η ταχεία παροχή δορυφορικών εικόνων υψηλής ποιότητας στις δυνάμεις της πρώτης γραμμής αποτελεί μία από τις βασικές εξελίξεις στο πεδίο της μάχης κατά το τελευταίο έτος, επιτρέποντας στην Ουκρανία να εξαπολύει γρήγορες επιθέσεις εναντίον αποθηκών όπλων, κέντρων εφοδιασμού και στρατοπέδων βαθιά μέσα στο έδαφος που ελέγχεται από τη Ρωσία, αλλά και εντός της ίδιας της Ρωσίας.
Το φορτηγό που χρησιμοποιούσαν ο «Tikhi» και ο συνεργάτης του, γνωστός με το διακριτικό «Teplo», ήταν στην πραγματικότητα ένα κινητό κέντρο διοίκησης, εξοπλισμένο με υπολογιστές που συνδέονται με εμπορικούς δορυφόρους.
Ο στόχος τους; Οι κοιμισμένοι Ρώσοι χειριστές drone.
Η ουκρανική ομάδα διέθετε εκείνο το βράδυ ένα ισχυρό νέο εργαλείο στο πεδίο της μάχης: δορυφορικές εικόνες υψηλής τεχνολογίας που παρείχαν πληροφορίες σχεδόν σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τις κινήσεις και τις θέσεις των στρατευμάτων.
Πριν από έναν χρόνο, μπορεί να χρειάζονταν ημέρες για να φτάσουν οι δορυφορικές εικόνες στα στρατεύματα της πρώτης γραμμής, καθυστερώντας λόγω λιγότερο εξελιγμένης τεχνολογίας και των πολλαπλών επιπέδων της δομής διοίκησης. Αυτό δυσχέραινε την προσπάθειά τους να πλήξουν στόχους που μπορούν να αλλάζουν θέση, όπως στρατεύματα μέσα σε ένα σπίτι, με επιθέσεις drone μεγάλης εμβέλειας. Τώρα, μια ομάδα υποστήριξης που παρακολουθούσε το σπίτι παρείχε στους χειριστές των drone μια πρόσφατη δορυφορική εικόνα που έδειχνε το αυτοκίνητο στο δρομάκι, ένδειξη ότι οι Ρώσοι βρίσκονταν εκεί.
«Ο στόχος επιβεβαιώθηκε», ψιθύρισε ένας από τους χειριστές, ο οποίος αυτοπροσδιορίστηκε με το διακριτικό «Tikhi», σύμφωνα με το ουκρανικό στρατιωτικό πρωτόκολλο.
Η ταχεία παροχή δορυφορικών εικόνων υψηλής ποιότητας στις δυνάμεις της πρώτης γραμμής αποτελεί μία από τις βασικές εξελίξεις στο πεδίο της μάχης κατά το τελευταίο έτος, επιτρέποντας στην Ουκρανία να εξαπολύει γρήγορες επιθέσεις εναντίον αποθηκών όπλων, κέντρων εφοδιασμού και στρατοπέδων βαθιά μέσα στο έδαφος που ελέγχεται από τη Ρωσία, αλλά και εντός της ίδιας της Ρωσίας.
Το φορτηγό που χρησιμοποιούσαν ο «Tikhi» και ο συνεργάτης του, γνωστός με το διακριτικό «Teplo», ήταν στην πραγματικότητα ένα κινητό κέντρο διοίκησης, εξοπλισμένο με υπολογιστές που συνδέονται με εμπορικούς δορυφόρους.
Σε ένα νέο εργαλείο, που αναπτύχθηκε από την ολλανδική εταιρεία Bravo1Alpha, οι εικόνες μεταδίδονται σε μια συσκευή που μοιάζει με φορητή κονσόλα βιντεοπαιχνιδιών, από την οποία οι χειριστές μπορούν να αναζητούν στόχους, να χαράσσουν διαδρομές πτήσης και ακόμη και να πυροδοτούν όπλα από drones, σύμφωνα με τους New York Times.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα στρατεύματα της πρώτης γραμμής μπορούν να ελέγχουν οι ίδιοι τους δορυφόρους, αναλύοντας γρήγορα τις εικόνες για τον εντοπισμό στόχων και, στη συνέχεια, πυροβολώντας με τα όπλα τους. Οι ταχείες δορυφορικές εικόνες τους βοηθούν επίσης να επαληθεύσουν ποιοι στόχοι έχουν χτυπηθεί και να πυροβολήσουν ξανά, αν χρειαστεί.
Τα στρατεύματα εξακολουθούν να χρειάζονται έγκριση από ανώτερους διοικητές για να χτυπήσουν στόχους, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο λάθους από λιγότερο έμπειρους πιλότους. Ωστόσο, η διαδικασία είναι πλέον πολύ πιο απλοποιημένη.
Αυτές οι εξελίξεις έχουν στηρίξει τις προσπάθειες της Ουκρανίας να απομονώσει τη χερσόνησο της Κριμαίας, η οποία βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή. Πρόσφατες επιθέσεις με τη βοήθεια δορυφόρων έχουν καταστρέψει τερματικούς σταθμούς πορθμείων που χρειάζεται η Ρωσία για τον εφοδιασμό της χερσονήσου, καθώς και τις διαδρομές εφοδιασμού που απαιτούνται για να διατηρούνται οπλισμένα και τροφοδοτημένα τα στρατεύματα που μάχονται στη νότια Ουκρανία.Τον Ιούνιο, στρατιώτες του 422ου Αυτόνομου Συντάγματος Μη Επανδρωμένων Συστημάτων της Ουκρανίας χρησιμοποίησαν δορυφορικές εικόνες για να στοχεύσουν και να καταστρέψουν διάφορες εγκαταστάσεις στην κατεχόμενη περιοχή της Ζαπορίζια, τις οποίες χρησιμοποιεί η Ρωσία για να παρεμβάλλει τα σήματα του Starlink, τα οποία χρησιμοποιούν πολλά ουκρανικά drones για πλοήγηση. Το σύνταγμα συμμετείχε επίσης πρόσφατα σε μια επιχείρηση για την καταστροφή αρκετών ακριβών ρωσικών συστημάτων αεροπορικής άμυνας στην Κριμαία, μεταξύ άλλων στόχων.
«Αυτή είναι μια εξαιρετικά χρήσιμη υποστήριξη», δήλωσε ο ταγματάρχης Μικόλα Κολέσνικ, διοικητής του συντάγματος.
Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να έχει επέλθει σε μεγάλο βαθμό σε μια αιματηρή αδιέξοδη κατάσταση, η πρόοδος στο πεδίο της μάχης εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις νέες τεχνολογίες που μπορούν να προσδώσουν πλεονέκτημα στη μία πλευρά. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, είτε στον αέρα είτε στη ξηρά είτε στη θάλασσα, έχουν αναδειχθεί ως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να σκοτώνονται ή να τραυματίζονται οι εχθροί.
Ωστόσο, η τεχνολογία αυτή είναι λιγότερο αποτελεσματική όταν πρόκειται για τον εντοπισμό τους. Τα drones επιτήρησης, γνωστά ως I.S.R., μπορούν να καταρριφθούν ή τα σήματά τους να παρεμβληθούν. Η εμβέλειά τους είναι περιορισμένη, όπως και η φυσική περιοχή που μπορούν να καλύψουν.
Ο διαστημικός χώρος προσφέρει το επόμενο μέτωπο.
Οι Ουκρανοί χρησιμοποίησαν δορυφορικές εικόνες, που παρέχονταν από συμμαχικές κυβερνήσεις και εμπορικές επιχειρήσεις, για να ενισχύσουν τον αγώνα τους κατά της Ρωσίας ακόμη και πριν από την εισβολή του 2022. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα, οι εικόνες αυτές αποτελούσαν σπάνιο αγαθό. Μόνο ανώτεροι διοικητές είχαν πρόσβαση σε αυτές για χρήση σε στρατηγικό σχεδιασμό υψηλού επιπέδου.
Ακόμη και αυτή η πρόσβαση ήταν περιορισμένη και ευάλωτη σε διακοπές. Τον Μάρτιο του 2025, για παράδειγμα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, διέταξε το Πεντάγωνο να σταματήσει να μοιράζεται δορυφορικές εικόνες με την Ουκρανία, αν και η παροχή αυτή τελικά αποκαταστάθηκε.
Τον τελευταίο περίπου χρόνο, η πρόσβαση σε δορυφορικές εικόνες έχει διευρυνθεί σημαντικά, χάρη στην παροχή τους από την κυβέρνηση των ΗΠΑ και ιδιωτικές εταιρείες. Η Vantor, μια εμπορική εταιρεία που συνεργάζεται με την Ουκρανία εδώ και χρόνια, εκτόξευσε πρόσφατα έξι νέους δορυφόρους, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό τους σε 10. Οι δορυφόροι της μπορούν πλέον να καλύπτουν έως και επτά εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα του πλανήτη καθημερινά, αρκετά για να σαρώσουν το ουκρανικό πεδίο μάχης πολλές φορές, δήλωσε ο Γουίλ Κόκος, διευθυντής μετασχηματισμού της εταιρείας.
Οι δορυφόροι μπορούν να παρέχουν εικόνες της ίδιας περιοχής έως και 15 φορές την ημέρα, βοηθώντας τους στρατιώτες να εντοπίζουν λεπτές αλλαγές στο έδαφος που ενδέχεται να υποδηλώνουν πιθανούς ρωσικούς στόχους.
Σύμφωνα με τον κ. Κόκος, πιο σημαντικό για την πρόοδο της Ουκρανίας στο μέτωπο ήταν η διευρυμένη πρόσβαση στις δυνάμεις που βρίσκονται στο πεδίο της μάχης. Οι εικόνες μπορούν να ληφθούν σε μόλις 15 λεπτά, αν και τις περισσότερες φορές μπορεί να χρειαστούν έως και μερικές ώρες. Αυτό αποτελεί ούτως ή άλλως τεράστια βελτίωση σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, όταν μερικές φορές χρειαζόταν ημέρες.
«Ουσιαστικά τους παραδίδουμε τον δορυφόρο», είπε ο κ. Κόκος. «Αυτοί του λένε τι να καταγράψει».
Η έλευση του πολέμου με drones έχει αλλάξει την εικόνα του πεδίου μάχης από την αρχή αυτού του πολέμου. Έχουν πια εξαφανιστεί οι μεγάλες συγκεντρώσεις τεθωρακισμένων, οι κόμβοι εφοδιασμού και οι ομάδες στρατιωτών που μπορούσαν εύκολα να εντοπιστούν και να αποτελέσουν στόχο.
Οι εμπορικές εταιρείες δορυφορικών υπηρεσιών διατηρούν τεράστια αρχεία εικόνων που καλύπτουν μεγάλο χρονικό διάστημα, επιτρέποντας στους διοικητές στο πεδίο της μάχης να μελετούν τις ελάχιστες αλλαγές στο περιβάλλον -ίχνη σε ένα χωράφι, πεσμένα δέντρα, πρόσφατα εκχερσωμένη γη- που ενδέχεται να υποδηλώνουν την ύπαρξη ενός κρυμμένου στόχου.
«Συνολικά, αυτό μοιάζει με επανάσταση στη στρατιωτική τεχνολογία», δήλωσε ο Ρόμπερτ Τόλαστ, στρατιωτικός εμπειρογνώμονας στο Royal United Services Institute, ένα κέντρο μελετών στο Λονδίνο.
Στη σειρά των δέντρων, οι δύο Ουκρανοί χειριστές drones που παρακολουθούσαν το σπίτι όπου βρίσκονταν οι Ρώσοι περίμεναν επιβεβαίωση του στόχου τους. Ο στρατιώτης «Teplo» έδειξε στο κινητό του βίντεο από μια πρόσφατη επίθεση που πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια δορυφόρου. Το βίντεο έδειχνε ένα δασύλλιο στην περιοχή της Χερσώνας χωρίς διακριτούς στρατιωτικούς στόχους. Ωστόσο, μετά από μελέτη των δορυφορικών εικόνων για αρκετές εβδομάδες, οι στρατιώτες ανακάλυψαν μονοπάτια που οδηγούσαν μέσα στο δάσος και τα οποία δεν ήταν ορατά σε παλαιότερες εικόνες. Σε ένα άλλο βίντεο, το ίδιο δασύλλιο είχε μετατραπεί σε ένα εφιαλτικό τοπίο με καμένα οχήματα.
Στην άκρη του χωραφιού επικρατούσε μια απόκοσμη ησυχία, με τον ήχο των πουλιών να διακόπτεται μόνο περιστασιακά από κρότους στο βάθος. Όμως οι πιλότοι ήταν τεταμένοι και σε επιφυλακή για εχθρικά drones. Παράξενοι ήχοι τους έκαναν να συρρικνώνονται.
Η πρώτη απόπειρα να καταστραφεί το σπίτι με τους Ρώσους πιλότους διακόπηκε από ρωσικό βομβαρδισμό. Drones «Shahed» και ισχυρές βόμβες ολίσθησης διέσχιζαν τον ουρανό. Ο εξοπλισμός ηλεκτρονικού πολέμου που χρησιμοποιούσε η Ουκρανία για να παρεμβάλλει τα σήματα GPS των ρωσικών όπλων εμπόδισε επίσης την ουκρανική ομάδα να εκτοξεύσει το όπλο της.
Αρκετές νύχτες αργότερα, η κατάσταση ήταν πιο ήσυχη και η ομάδα μπόρεσε επιτέλους να επιτεθεί.
Μια δορυφορική εικόνα που δημιουργήθηκε μετά την επίθεση έδειξε τη ζημιά: δύο μεγάλες τρύπες στη στέγη του σπιτιού.
