Έχει συμβεί σχεδόν σε όλους. Μια αργία πέφτει Τρίτη, Τετάρτη ή Πέμπτη, ξυπνάμε χωρίς ξυπνητήρι, δεν πηγαίνουμε στη δουλειά, οι δρόμοι είναι πιο ήσυχοι και κάποια στιγμή μέσα στην ημέρα πιάνουμε τον εαυτό μας να σκέφτεται: «Σαν Κυριακή είναι σήμερα». Ακόμη πιο παράξενο είναι ότι την επόμενη ημέρα μπορεί να έχουμε την αίσθηση ότι… είναι Δευτέρα.
Δεν...
πρόκειται απλώς για συνήθεια ούτε για αφηρημάδα. Η αίσθηση αυτή συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος οργανώνει τον χρόνο και χρησιμοποιεί την καθημερινή ρουτίνα για να «αναγνωρίζει» τις ημέρες της εβδομάδας.
Ο εγκέφαλος δεν κοιτάζει ημερολόγιο
Για εμάς η Δευτέρα, η Τετάρτη ή η Κυριακή δεν είναι απλώς ονόματα στο ημερολόγιο. Κάθε ημέρα έχει συνδεθεί με ένα συγκεκριμένο σύνολο δραστηριοτήτων, ωραρίων και συνηθειών. Τι ώρα ξυπνάμε, αν πηγαίνουμε στη δουλειά, πόση κίνηση συναντάμε στον δρόμο, πότε τρώμε και τι κάνουμε το βράδυ δημιουργούν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
Με τον καιρό αυτές οι επαναλήψεις λειτουργούν σαν νοητικές «ετικέτες». Η Δευτέρα έχει διαφορετική αίσθηση από το Σάββατο και η Κυριακή διαφορετική από την Τετάρτη, όχι επειδή υπάρχει κάποια βιολογική ιδιότητα που ξεχωρίζει αυτές τις ημέρες, αλλά επειδή έχουμε μάθει να τις ζούμε διαφορετικά.
Όταν λοιπόν μια Τετάρτη είναι αργία, πολλές από τις συνηθισμένες ενδείξεις της Τετάρτης εξαφανίζονται.
Γιατί μοιάζει ειδικά με Κυριακή
Η μεσοβδόμαδη αργία έχει αρκετά κοινά χαρακτηριστικά με μια τυπική Κυριακή. Δεν υπάρχει η συνηθισμένη πρωινή βιασύνη, αρκετές επιχειρήσεις παραμένουν κλειστές, η κυκλοφορία αλλάζει, το πρόγραμμα γίνεται πιο χαλαρό και συχνά υπάρχει περισσότερος χρόνος για οικογένεια, φίλους, φαγητό ή ξεκούραση.
Ο εγκέφαλος λαμβάνει όλες αυτές τις πληροφορίες χωρίς να χρειάζεται να τις επεξεργαστούμε συνειδητά. Το περιβάλλον ουσιαστικά του δίνει τα ίδια «σήματα» που έχει μάθει να συνδέει με την Κυριακή.
Έτσι δημιουργείται μια μικρή σύγκρουση: γνωρίζουμε ότι ημερολογιακά είναι Τετάρτη, όμως όλα γύρω μας μοιάζουν με Κυριακή. Και για λίγες στιγμές η αίσθηση της ημέρας μπορεί να υπερισχύσει της γνώσης της ημερομηνίας.
Γιατί την επόμενη ημέρα νομίζουμε ότι είναι Δευτέρα
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα. Αν η Τετάρτη πέρασε σαν «Κυριακή», η επιστροφή στη δουλειά την Πέμπτη μπορεί να θυμίζει έντονα Δευτέρα.
Χτυπά ξανά το ξυπνητήρι, επιστρέφουμε στις υποχρεώσεις, αυξάνεται η κίνηση στους δρόμους, ανοίγουν τα καταστήματα και ξαναμπαίνουμε απότομα στον κανονικό ρυθμό. Πρόκειται για την ίδια μετάβαση που βιώνουμε συνήθως από την Κυριακή στη Δευτέρα.
Γι’ αυτό μια μεσοβδόμαδη αργία μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ενός μικρού «Σαββατοκύριακου» μέσα στην εβδομάδα. Το ημερολόγιο συνεχίζει κανονικά, αλλά το μοτίβο της καθημερινότητας έχει διακοπεί.
Η ρουτίνα λειτουργεί σαν εσωτερικό ημερολόγιο
Οι άνθρωποι βασιζόμαστε πολύ περισσότερο στις επαναλαμβανόμενες συνήθειες απ’ όσο συνειδητοποιούμε. Η ώρα του πρωινού καφέ, η διαδρομή προς τη δουλειά, συγκεκριμένες τηλεοπτικές εκπομπές, η προπόνηση, ακόμη και οι άνθρωποι που συναντάμε σε συγκεκριμένες ημέρες λειτουργούν ως χρονικά σημεία αναφοράς.
Όταν αυτά αλλάζουν ξαφνικά, μπορεί να εμφανιστεί μια προσωρινή σύγχυση σχετικά με το πού ακριβώς βρισκόμαστε μέσα στην εβδομάδα. Δεν έχουμε ξεχάσει πραγματικά ποια ημέρα είναι. Απλώς τα στοιχεία που χρησιμοποιούμε συνήθως για να την αναγνωρίσουμε δεν ταιριάζουν με το ημερολόγιο.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί στις διακοπές. Μετά από αρκετές ημέρες χωρίς δουλειά και σταθερό πρόγραμμα, πολλοί σταματούν να γνωρίζουν αυθόρμητα αν είναι Τρίτη, Πέμπτη ή Σάββατο. Όσο λιγότερες είναι οι καθημερινές διαφοροποιήσεις, τόσο περισσότερο οι ημέρες αρχίζουν να μοιάζουν μεταξύ τους.
Οι μεσοβδόμαδες αργίες «κόβουν» την εβδομάδα στα δύο
Υπάρχει και ένας πρακτικός λόγος που μια αργία στη μέση της εβδομάδας φαίνεται τόσο διαφορετική από μια αργία που πέφτει Δευτέρα ή Παρασκευή. Αν βρίσκεται ακριβώς στο μέσο, διακόπτει τον συνηθισμένο κύκλο των πέντε συνεχόμενων εργάσιμων ημερών.
Δουλεύουμε για παράδειγμα Δευτέρα και Τρίτη, σταματάμε την Τετάρτη και επιστρέφουμε Πέμπτη και Παρασκευή. Αντί για μία ενιαία εργασιακή εβδομάδα, έχουμε δύο μικρότερα κομμάτια με μία ημέρα ανάπαυσης ανάμεσά τους.
Αυτό μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την υποκειμενική αντίληψη του χρόνου. Η εβδομάδα φαίνεται διαφορετική, επειδή έχει περισσότερα «σημεία αλλαγής» από το συνηθισμένο.
Και κάπως έτσι… χάνουμε τη μέρα
Γι’ αυτό μετά από μια μεσοβδόμαδη αργία ακούγεται τόσο συχνά η ερώτηση «Τι μέρα έχουμε σήμερα;». Δεν σημαίνει ότι ξαφνικά χάσαμε την αίσθηση του χρόνου. Σημαίνει ότι για μία ημέρα αφαιρέθηκαν σχεδόν όλα τα στοιχεία που χρησιμοποιούμε καθημερινά για να προσανατολιζόμαστε μέσα στην εβδομάδα.
Η αργία δεν αλλάζει φυσικά την Τετάρτη σε Κυριακή. Αλλάζει όμως τον τρόπο με τον οποίο τη ζούμε. Και επειδή ο εγκέφαλος αναγνωρίζει σε μεγάλο βαθμό τις ημέρες από όσα κάνουμε μέσα σε αυτές, μια ήσυχη Τετάρτη χωρίς δουλειά μπορεί να του φαίνεται πολύ περισσότερο σαν Κυριακή παρά σαν… Τετάρτη.
