Πολλά παιδιά τόσο στην Ελλάδα όσο και πανευρωπαϊκά καταναλώνουν καθημερινά ενεργειακά ποτά, μια συνήθεια που τα εθίζει σε διεγερτικά όπως η καφεΐνη. Πρόκειται για...
μη αλκοολούχα ροφήματα που υπόσχονται προσωρινή αύξηση της πνευματικής και σωματικής διέγερσης, της εγρήγορσης και της συγκέντρωσης. Ωστόσο, αυτή η πρακτική θεωρείται εντελώς λανθασμένη και βλαβερή για τις συγκεκριμένες ηλικίες.
Η αυξημένη κατανάλωση από παιδιά
Παιδιά ηλικίας ΣΤ’ δημοτικού και Α' γυμνασίου συχνά πίνουν ενεργειακά ποτά στην καθημερινότητά τους, είτε για να ξεδιψάσουν είτε με την προσδοκία να αποκτήσουν περισσότερη αντοχή. Άλλοι λόγοι που αναφέρονται για την κατανάλωσή τους είναι η επιθυμία για καλύτερες επιδόσεις στα σπορ ή στο σχολείο.
Μελέτες έχουν δείξει ότι πολλά παιδιά του δημοτικού πίνουν συστηματικά αυτά τα ροφήματα, πιστεύοντας ότι έτσι θα «έχουν δυνάμεις» και θα «αποδώσουν περισσότερο» στις σχολικές τους υποχρεώσεις ή στις αθλητικές τους δραστηριότητες. Αυτή η φημολογία οδηγεί σε μια επικίνδυνη συνήθεια, καθώς τα ποτά αυτά είναι ακατάλληλα για τις μικρές ηλικίες.
Η σύνθεση των ενεργειακών ποτών
Τα ενεργειακά ποτά αποτελούν ένα «κοκτέιλ» από διάφορες ουσίες με διεγερτική δράση. Στη σύνθεσή τους περιλαμβάνονται καφεΐνη, ζάχαρη ή γλυκαντικά, καθώς και άλλα διεγερτικά πρόσθετα. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η ταυρίνη, το γκουαρανά, η L-καρνιτίνη, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και αμινοξέα.
Οι ουσίες αυτές συνδυάζονται για να προσφέρουν την υποσχόμενη προσωρινή αύξηση της εγρήγορσης και της συγκέντρωσης. Ωστόσο, η συνδυαστική τους δράση και η υψηλή τους περιεκτικότητα σε διεγερτικά καθιστούν τα ποτά αυτά ακατάλληλα για την παιδική ηλικία.
Υπερβολική καφεΐνη και οι επιπτώσεις της
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της Ένωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, Δημήτρης Φούσκας, ένα μόνο κουτάκι ενεργειακού ποτού περιέχει ποσότητα καφεΐνης που ισούται ή και ξεπερνά τα τέσσερα φλιτζάνια καφέ εσπρέσο. Συγκεκριμένα, ένα φλιτζάνι εσπρέσο περιέχει κατά μέσο όρο 63 mg καφεΐνης, κάτι που σημαίνει ότι ένα ενεργειακό ποτό μπορεί να περιέχει από 250 mg έως 315 mg καφεΐνης ανά συσκευασία.
Η περιεκτικότητα αυτή μπορεί να «απογειωθεί» ακόμα περισσότερο αν η σύσταση του ενεργειακού ποτού περιλαμβάνει και εκχύλισμα από το φυτό γκουαρανά (Paullinia cupana). Ουσιαστικά, η κατανάλωση ενός κουτιού ενεργειακού ποτού από ένα παιδί ισοδυναμεί με το να του επιτρέπεται να πιει τέσσερα, πέντε ή και περισσότερα φλιτζάνια καφέ εσπρέσο μέσα σε μία ημέρα, ειδικά όταν προσλαμβάνει καφεΐνη και από άλλες πηγές.
Ο κίνδυνος της ζάχαρης και οι μαθησιακές δυσκολίες
Πέρα από την υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη, τα ενεργειακά ποτά περιέχουν και μεγάλη ποσότητα ζάχαρης. Αυτό αυξάνει σημαντικά την θερμιδική πρόσληψη και προάγει τη δημιουργία τερηδόνας και οδοντικής πλάκας στα δόντια των παιδιών, θέτοντας σε κίνδυνο τη στοματική τους υγεία.
Η κατάχρηση καφεΐνης, ακόμα και σε ενήλικες, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως ταχυκαρδία, εκνευρισμό, υπερένταση και αϋπνία. Σε ένα παιδί, οι επιπτώσεις είναι ακόμα πιο έντονες, οδηγώντας σε δυσκολία συγκέντρωσης και διαταραχές ύπνου. Αυτές οι διαταραχές έχουν ως συνέπεια να επηρεάζεται αρνητικά η μαθησιακή του ικανότητα στο σχολείο, στα φροντιστήρια και στις ξένες γλώσσες.
Λανθασμένες αντιλήψεις και πραγματικοί κίνδυνοι
Η πεποίθηση ότι τα ενεργειακά ποτά προσφέρουν «δυνάμεις» και «καλύτερη απόδοση» είναι μια λανθασμένη αντίληψη. Αντιθέτως, λόγω της διεγερτικής δράσης της καφεΐνης και των επιπτώσεων της υπερπρόσληψής της, τα παιδιά κινδυνεύουν να πάθουν το ακριβώς αντίθετο από αυτό που επιδιώκουν.
Οι διαταραχές συγκέντρωσης και ύπνου που προκαλούνται από την υπερβολική κατανάλωση αυτών των ποτών μπορούν να υπονομεύσουν την ακαδημαϊκή τους πορεία και την γενικότερη ευεξία τους. Η συνήθεια αυτή, αντί να ενισχύει τις επιδόσεις, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές αρνητικές συνέπειες για την υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών.
