του Νίκου Βοσδογάνη
Τρία χρόνια μετά τις τελευταίες εκλογές στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, το πολιτικό σκηνικό στους Δήμους και τις Περιφέρειες της χώρας αρχίζει να ζεσταίνεται ξανά. Με...
τις δημοτικές αρχές να έχουν διανύσει το μεγαλύτερο μέρος της θητείας τους, πολλοί υποψήφιοι ξεκινούν ήδη την προετοιμασία τους για τις επόμενες αυτοδιοικητικές κάλπες, αναλύοντας τα δεδομένα και τα λάθη του παρελθόντος, αλλά και τις νέες προκλήσεις που δημιουργεί το εκλογικό σύστημα που προβλέπεται να εφαρμοστεί στις επόμενες εκλογές.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης και η πρόβλεψη για την εφαρμογή ενός διαφορετικού μοντέλου εκλογής, με τη δυνατότητα συμπληρωματικής / εναλλακτικής ψήφου (της δεύτερης επιλογής). Πρόκειται για μια αλλαγή που δεν έχει δοκιμαστεί ακόμη στην πράξη σε αυτοδιοικητικές εκλογές και, ως εκ τούτου, γεννά ερωτήματα για το πώς θα λειτουργήσει, πόσο κατανοητή θα είναι για τους ψηφοφόρους και κατά πόσο θα μπορέσει να αλλάξει τις πολιτικές ισορροπίες στους Δήμους και τις Περιφέρειες.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η δεύτερη ψήφος θα αποτελέσει πραγματικό εργαλείο ανατροπών και συνεργασιών ή αν, εξαιτίας της πολυπλοκότητας του συστήματος, θα καταλήξει να ευνοεί τους ισχυρότερους συνδυασμούς. Η προετοιμασία για τις επόμενες κάλπες έχει ήδη ξεκινήσει και η ενημέρωση των πολιτών ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστικός παράγοντας για το αποτέλεσμα.
Η στρατηγική της σύγχυσης και το τέλος των ανατροπών
Στο παραδοσιακό σύστημα των δύο Κυριακών, ο δεύτερος των αρχικών αποτελεσμάτων είχε τον χρόνο να κάνει συμμαχίες και να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους των αποκλεισμένων συνδυασμών, ανατρέποντας συχνά το αποτέλεσμα.
Η μεταρρύθμιση συμπυκνώνει αυτή τη διαδικασία σε μία μόνο κάλπη μέσω του δεύτερου σταυρού. Όταν όμως το σύστημα γίνει περίπλοκο και δυσνόητο, ο μέσος ψηφοφόρος ενδέχεται, υπό τον φόβο μήπως ακυρώσει κατά λάθος το ψηφοδέλτιό του ή από καθαρή άγνοια των τεχνικών λεπτομερειών, να προτιμήσει την ασφάλεια: να ψηφίσει μόνο την πρώτη του επιλογή.
Αυτός ο «αυτοαφοπλισμός» των πολιτών θα μπορούσε να ευνοήσει ξεκάθαρα τον πρώτο συνδυασμό. Τη στιγμή που οι μικρότερες παρατάξεις αποκλείονται, ψηφοδέλτια χωρίς δεύτερο σταυρό ενδέχεται να μην προσφέρουν καμία πρόσθετη ενίσχυση σε άλλους συνδυασμούς. Δεν θα μεταφέρεται καμία «νέα» ψήφος προς τον δεύτερο μονομάχο, εφόσον οι ψηφοφόροι δεν αξιοποιούν τη δυνατότητα της δεύτερης επιλογής. Έτσι, ο συνδυασμός που ξεκινά με ένα απλό προβάδισμα θα μπορούσε να διατηρήσει τη δυναμική του και να κλειδώσει τη νίκη του, χωρίς να απειληθεί από πιθανές συμμαχίες της τελευταίας στιγμής.
Διοικήσεις για λίγους και μεγάλους
Εφόσον η συμπληρωματική ψήφος αποδειχθεί δύσκολη στην κατανόηση και την εφαρμογή της, οι μεγάλοι κερδισμένοι ενδέχεται να είναι οι συμπαγείς, μεγάλες παρατάξεις που βασίζονται στην καθαρή κομματική ή οργανωτική τους συσπείρωση.
Οι μικροί και μεσαίοι συνδυασμοί κινδυνεύουν να στερηθούν διαπραγματευτική ισχύ. Οι ψήφοι των υποστηρικτών τους, αντί να λειτουργήσουν ως «ρυθμιστής» για τη διοίκηση του Δήμου ή της Περιφέρειας, ενδέχεται να μην αξιοποιηθούν αποτελεσματικά, εάν οι ψηφοφόροι δεν χρησιμοποιήσουν τη δεύτερη επιλογή.
Ένα σύστημα που φιλοδοξεί να φέρει τις πολυπόθητες συναινέσεις θα μπορούσε, στην πράξη, να οδηγήσει σε μια σκληρή παραλλαγή του «ο πρώτος τα παίρνει όλα». Το ζητούμενο είναι να αποφευχθεί το ενδεχόμενο εκλογής διοικήσεων με ισχνή, σχετική πλειοψηφία, όταν η δεύτερη ψήφος θα μπορούσε να δώσει στους πολίτες τη δυνατότητα να επηρεάσουν ουσιαστικότερα το τελικό αποτέλεσμα. όπως
Το μεγάλο στοίχημα των «μικρών» για τις επόμενες κάλπες
Καθώς οι μηχανές για τις επόμενες εκλογές παίρνουν ήδη μπροστά, το μάθημα από τα εκλογικά συστήματα του παρελθόντος αναδεικνύει μια τεράστια ευθύνη για τις λιγότερο ισχυρές παρατάξεις που επιδιώκουν να αλλάξουν τις ισορροπίες. Το μεγάλο στοίχημα των μικρότερων συνδυασμών, στην προετοιμασία που ξεκινά τώρα, είναι ένα: να οργανώσουν εγκαίρως μια μαζική εκστρατεία ενημέρωσης και να μάθουν στους ψηφοφόρους πώς να ασκούν το δικαίωμα της δεύτερης ψήφου.
Αν οι «μικροί» θέλουν να επιβιώσουν πολιτικά και να μην αφήσουν αναξιοποίητες τις ψήφους των υποστηρικτών τους, οφείλουν να εκπαιδεύσουν οι ίδιοι τους πολίτες. Πρέπει να τους δείξουν πώς ακριβώς θα χρησιμοποιήσουν τον δεύτερο σταυρό ως εργαλείο, εξηγώντας με απλό και κατανοητό τρόπο τη λειτουργία ενός νέου εκλογικού συστήματος που δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί στην πράξη. Η νέα μάχη της κάλπης έχει ήδη ξεκινήσει και θα κριθεί πρωτίστως στη μάχη της ενημέρωσης.
airetos.gr
