Τι ειπώθηκε στη σκιά των εκρήξεων στη Motor Oil και τα ανησυχητικά στοιχεία για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
Βαγγέλης Βαλαβάνης
Σχεδόν 1 στους 2 Έλληνες δηλώνει ότι το άγχος ή η κατάθλιψη προκαλείται ή επιδεινώνεται από την εργασία. Αυτό το σοκαριστικό στοιχείο απασχόλησε μεταξύ άλλων την νέα εκστρατεία του...
Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), η οποία ξεκίνησε την Παρασκευή(16/10), με κεντρικό τίτλο «Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας» – «Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στην Εργασία με τη συμμετοχή όλων».
Το documentonews.gr παρευρέθηκε στην εκδήλωση στο ξενοδοχείο Royal Olympic Hotel όπου κηρύχθηκε η έναρξη της καμπάνιας (με χρονικό ορίζοντα έως το 2028). Μίλησαν μέλη του Οργανισμού, εργατολόγοι και επιστήμονες για τα όσα κάποτε ήταν αόρατα, δηλαδή το εργασιακό στρες, τις επαγγελματικές ασθένειες και τη σεξουαλική παρενόχληση στους χώρους εργασίας. Μαζί με τα όσα αφορούν την ψυχική υγεία των εργαζομένων, στη συζήτηση πρωταγωνίστησε και η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), τα προτερήματα, τα αρνητικά και το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί.
Το παρών δεν έδωσε στην εκδήλωση, αν και ήταν στο πρόγραμμα των χαιρετισμών, η αρμόδια υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως. Αντί αυτής ήταν για μια ακόμη φορά ο υφυπουργός Κώστας Καραγκούνης, με τον βουλευτή της ΝΔ από το Αγρίνιο, να αναφέρεται σε νόμους και μέτρα που κάνουν καλύτερη την εργασία, χωρίς να πει λέξη για τη μάστιγα των εργατικών δυστυχημάτων και των σοβαρών τραυματισμών στους χώρους εργασίας.
Παράλληλα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα στοιχεία που παρουσίασαν οι ομιλητές, ενώ για μια ακόμη φορά αποτυπώθηκε το χάσμα απόψεων μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εργασίας και του Ανδρέα Στοϊμενίδη, προεδρεύει και στον EU-OSHA και ο στην Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ) που καταγράφει τα εργατικά δυστυχήματα στη χώρα μας. Υπενθυμίζεται πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη δια στόματος του Κ. Καραγκούνη έχει χαρακτηρίσει ψευδή τα στοιχεία της ΟΣΕΤΕ, αλλά στην εκδήλωση για την προώθηση της Ψυχικής Υγείας φορέθηκαν… χαμόγελα.
Μάλιστα γίναμε μάρτυρες… «συμφωνίας» μεταξύ της Κατερίνας Δασκαλάκη, διευ. Τομέα εργασιακών σχέσεων του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων (εκπροσωπεί τους εργοδότες) και του Αν. Στοϊμενίδη που μέσω των φορέων που εκπροσωπεί είναι με την πλευρά των εργαζομένων στον τριημερή διάλογο «Κράτους-Εργαζομένων-Εργοδοτών».
Το documentonews.gr παρευρέθηκε στην εκδήλωση στο ξενοδοχείο Royal Olympic Hotel όπου κηρύχθηκε η έναρξη της καμπάνιας (με χρονικό ορίζοντα έως το 2028). Μίλησαν μέλη του Οργανισμού, εργατολόγοι και επιστήμονες για τα όσα κάποτε ήταν αόρατα, δηλαδή το εργασιακό στρες, τις επαγγελματικές ασθένειες και τη σεξουαλική παρενόχληση στους χώρους εργασίας. Μαζί με τα όσα αφορούν την ψυχική υγεία των εργαζομένων, στη συζήτηση πρωταγωνίστησε και η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), τα προτερήματα, τα αρνητικά και το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί.
Το παρών δεν έδωσε στην εκδήλωση, αν και ήταν στο πρόγραμμα των χαιρετισμών, η αρμόδια υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως. Αντί αυτής ήταν για μια ακόμη φορά ο υφυπουργός Κώστας Καραγκούνης, με τον βουλευτή της ΝΔ από το Αγρίνιο, να αναφέρεται σε νόμους και μέτρα που κάνουν καλύτερη την εργασία, χωρίς να πει λέξη για τη μάστιγα των εργατικών δυστυχημάτων και των σοβαρών τραυματισμών στους χώρους εργασίας.
Παράλληλα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα στοιχεία που παρουσίασαν οι ομιλητές, ενώ για μια ακόμη φορά αποτυπώθηκε το χάσμα απόψεων μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εργασίας και του Ανδρέα Στοϊμενίδη, προεδρεύει και στον EU-OSHA και ο στην Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ) που καταγράφει τα εργατικά δυστυχήματα στη χώρα μας. Υπενθυμίζεται πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη δια στόματος του Κ. Καραγκούνη έχει χαρακτηρίσει ψευδή τα στοιχεία της ΟΣΕΤΕ, αλλά στην εκδήλωση για την προώθηση της Ψυχικής Υγείας φορέθηκαν… χαμόγελα.
Μάλιστα γίναμε μάρτυρες… «συμφωνίας» μεταξύ της Κατερίνας Δασκαλάκη, διευ. Τομέα εργασιακών σχέσεων του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων (εκπροσωπεί τους εργοδότες) και του Αν. Στοϊμενίδη που μέσω των φορέων που εκπροσωπεί είναι με την πλευρά των εργαζομένων στον τριημερή διάλογο «Κράτους-Εργαζομένων-Εργοδοτών».
Άλλοι κόσμοι και οπτικές πάνω στην εργασία
Στην ομιλία του ο Κ. Καραγκούνης τόνισε: «Είχανε πολλά χρόνια να αλλάξουν πράγματα. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Τα τελευταία βέβαια ως από το 2019 και μετά έχουν γίνει πολύ σημαντικά πράγματα. Σε ένα πλαίσιο που, δυστυχώς, πολλές φορές δεν έλαβαν την προσοχή που έπρεπε να λάβουν». Στην συνέχεια αναφέρθηκε σε μια σειρά νόμο με πιο πρόσφατο τον ν. 5239/2025 που επιτέλους αναγνωρίζει τις επαγγελματικές ασθένειες. Ασθένειες οι οποίες ήταν εκτός ύλης για την επίσημη Πολιτεία, ενώ την ίδια στιγμή που τα εργατικά δυστυχήματα από την 1/1/2026 μέχρι σήμερα έχουν ξεπεράσει τα 140, ο υφυπουργός σημείωσε πως:
«Η εργασία είναι κάτι περισσότερο από ένα μέσο βιοπορισμού, γιατί όταν μιλάμε για εργασία, θα πρέπει να λέμε ότι είναι, πέρα και πάνω απ’ όλα, αξιοπρέπεια, είναι αυτονομία, είναι κοινωνική συμμετοχή. Νομίζω ότι είναι και αυτή η δύναμη που στηρίζει την ανάπτυξη, είναι αυτή που δημιουργεί ευκαιρίες, οπότε θέλει και την αντίστοιχη προσοχή».
Στο αν δίνεται η αντίστοιχη προσοχή από το Υπουργείο Εργασίας η απάντηση δίνεται σε κάθε πτώση οικοδόμου από μεγάλο ύψος, ενώ στο επίκεντρο των τοποθετήσεων μπήκε και το θέμα των ελέγχων. Ο Κ. Καραγκούνης ανακοίνωσε τη δημιουργία νέων τμημάτων ελεγκτών Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία σε Δράμα, Ξάνθη και Ροδόπη.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), Ανδρέας Στοϊμενίδης τόνισε πως η καμπάνια για την ψυχική υγεία είναι «μια ευκαιρία να μιλήσουμε για ένα μεγάλο και συχνά αόρατο αποτύπωμα της σύγχρονης εργασίας και τις επιπτώσεις της στην ψυχικής υγείας των ανθρώπων».
Μάλιστα εντύπωση προκάλεσε και το χάσμα που έχουμε με την ΕΕ όπως ο ίδιος τόνισε:
«Στην Ελλάδα, το 49% των εργαζομένων δηλώνουν ότι το άγχος ή η κατάθλιψη προκαλείται ή επιδεινώνεται από την εργασία. Έναντι 29% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είμαστε πρωταθλητές. Το 57% αναφέρει έντονη πίεση χρόνου ή υπερβολικό φόρο εργασίας, έναντι του 44% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόλις στις 26% δηλώνει ότι έχει πρόσβαση σε συλλογική υποστήριξη μέσω της εργασίας σε αντίθεση με το 40% στην Ευρώπη. Οι κλάδοι οποίοι αντιμετωπίζουν τα περισσότερα συμπτώματα σε σχέση με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους είναι ο δημοσιογραφικός κλάδος, ο υγειονομικός κλάδος και ο κλάδος της εκπαίδευσης».
Τι είναι το εργασιακό άγχος και οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες
Μετά τους χαιρετισμούς τον λόγο πήρε η Σταυρούλα Λέκκα, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Ψυχολογίας Υγείας της Εργασίας. Στην παρουσίασή της αρχικά εξήγησε τι είναι οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες κινδύνου για τους εργαζόμενους:
Αφορούν τις διαστάσεις του περιβάλλοντος εργασίας που σχετίζονται με την οργάνωση, τον σχεδιασμό και τη διαχείριση της εργασίας και το κοινωνικό πλαίσιο, που είναι δυνατόν να προκαλέσουν βλάβη στην υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων (πχ μη ρεαλιστικές απαιτήσεις εργασίας, έλλειψη υποστήριξης των εργαζομένων, βία και παρενόχληση στην εργασία) και να επηρεάσουν αρνητικά την απόδοση της επιχείρησης (πχ απουσία από την εργασία, μείωση της παραγωγικότητας) και την κοινωνική ευημερία (πχ πρόωρη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας, αυξημένες δαπάνες δημόσιας υγείας)
Στη συνέχεια εξήγησε στο κοινό τον ορισμού του «Στρες (εργασιακό άγχος)», το οποίο ορίζεται ως: «η αντίδραση που είναι δυνατόν να έχουν οι άνθρωποι όταν οι απαιτήσεις της εργασίας του δεν εναρμονίζονται με τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους, και επιδρούν αρνητικά στην ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν προβλήματα και να προσαρμοστούν στις συνθήκες εργασίας τους με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι αποτελεσματικοί και παραγωγικοί».
Αξίζει να τονιστεί πως μπορεί η Ελλάδα να μετράει ανά 2 μέρες και έναν νεκρό εργαζόμενο, αλλά και στην Ευρώπη, παρά το προωθημένο νομοθετικό πλαίσιο σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, μόλις το 30% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ενημερώνει τους εργαζόμενούς του για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και το στρες.
Ήδη στην Ε.Ε. υπάρχει ένας «αέρας» αλλαγή ως προς την αναγνώριση του στρες και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων με τα περιθώρια καλυτέρευσης να είναι σαφώς πολλά. Θετικό στοιχείο είναι πως και τα 27 κράτη-μέλη έχουν αναγνωρίσει νομοθετικά τον εκφοβισμό στην εργασία, 19 από τα 27 τον έχουν εντάξει στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) και 21 από τα 27 τον αανφέρουν στην νομολογία τους.
Ως προς την νομική κάλυψη απέναντι ψυχοκοινωνικούς κινδύνους μόλις 13 από τα 27 κράτη μέλη του αναγνωρίζουν στις ΣΣΕ, ενώ το εργασιακό στρες μόλις σε 12 κράτη αναφέρεται στις ΣΣΕ.
Στη συνέχεια εξήγησε στο κοινό τον ορισμού του «Στρες (εργασιακό άγχος)», το οποίο ορίζεται ως: «η αντίδραση που είναι δυνατόν να έχουν οι άνθρωποι όταν οι απαιτήσεις της εργασίας του δεν εναρμονίζονται με τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους, και επιδρούν αρνητικά στην ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν προβλήματα και να προσαρμοστούν στις συνθήκες εργασίας τους με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι αποτελεσματικοί και παραγωγικοί».
Αξίζει να τονιστεί πως μπορεί η Ελλάδα να μετράει ανά 2 μέρες και έναν νεκρό εργαζόμενο, αλλά και στην Ευρώπη, παρά το προωθημένο νομοθετικό πλαίσιο σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, μόλις το 30% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ενημερώνει τους εργαζόμενούς του για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και το στρες.
Ήδη στην Ε.Ε. υπάρχει ένας «αέρας» αλλαγή ως προς την αναγνώριση του στρες και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων με τα περιθώρια καλυτέρευσης να είναι σαφώς πολλά. Θετικό στοιχείο είναι πως και τα 27 κράτη-μέλη έχουν αναγνωρίσει νομοθετικά τον εκφοβισμό στην εργασία, 19 από τα 27 τον έχουν εντάξει στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) και 21 από τα 27 τον αανφέρουν στην νομολογία τους.
Ως προς την νομική κάλυψη απέναντι ψυχοκοινωνικούς κινδύνους μόλις 13 από τα 27 κράτη μέλη του αναγνωρίζουν στις ΣΣΕ, ενώ το εργασιακό στρες μόλις σε 12 κράτη αναφέρεται στις ΣΣΕ.
«Χρειάζονται περισσότεροι έλεγχοι»
Ενδιαφέρον παρουσίασε η συμφωνία μεταξύ του Αν. Στοϊμενίδη και της Κ. Δασκαλάκη, εκ μέρους του ΣΕΒ. Στο στρογγυλό τραπέζι που ακολούθησε την τοποθέτηση της Σταυρούλας Λέκκα κατά τις ερωτήσεις του καθηγητή Δ. Λαδά, τόσο η Κ. Δασκαλάκη αναφέρθηκε στα όσα άσχημα συμβαίνουν πρόσφατα στους χώρους εργασίας (σ.σ. εννοώντας τα γεγονότα στην Motor Oil). «Χρειάζονται περισσότεροι έλεγχοι» ήταν η φράση που επισήμανε και η ίδια κατά τη διάρκεια της συζήτησης.
