η τακτική διευρύνει σημαντικά την ψαλίδα μεταξύ των επιτοκίων που προσφέρονται στην Ελλάδα και του μέσου όρου της Ευρωζώνης, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΚΤ που φτάνουν μέχρι τον Αύγουστο.
Νέα Ελλάδας
Η στάση των ελληνικών τραπεζών
Οι ελληνικές τράπεζες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η Εθνική, η Πειραιώς, η Alpha Bank και η Eurobank, παραμένουν «πρωταθλήτριες» στην Ευρωζώνη όσον αφορά τα επιτόκια δανεισμού. Ωστόσο, στην πλευρά των καταθέσεων, η εικόνα είναι διαφορετική. Η πρακτική της μείωσης των αποδόσεων στις προθεσμιακές καταθέσεις, παρά την άνοδο των επιτοκίων της ΕΚΤ, χαρακτηρίζεται ως «αφαίμαξη» των αποταμιευτών.
Η συγκεκριμένη τακτική δεν είναι καινούργια. Οι ελληνικές συστημικές τράπεζες ακολουθούν την ίδια στρατηγική που εφάρμοσαν και κατά τον προηγούμενο κύκλο αύξησης των επιτοκίων, στο διάστημα 2022-2024. Τότε, διατήρησαν χαμηλά τα επιτόκια καταθέσεων, ενώ εκμεταλλεύτηκαν τα χρήματα των Ελλήνων καταθετών, τοποθετώντας τα σε υψηλότοκα προϊόντα.
Οι κινήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει προχωρήσει σε διαδοχικές αυξήσεις των βασικών επιτοκίων παρέμβασης. Τον περασμένο Αύγουστο, το βασικό επιτόκιο ανέβηκε στο 2,25%, από 2% που ήταν προηγουμένως. Στη συνέχεια, τον Σεπτέμβριο, η ΕΚΤ προχώρησε σε δεύτερη αύξηση, ανεβάζοντας το επιτόκιο στο 2,5%.
Επιπλέον, δεν αποκλείεται η ΕΚΤ να προχωρήσει και σε νέα αύξηση των επιτοκίων το επόμενο διάστημα. Αυτές οι κινήσεις της ΕΚΤ έχουν ως στόχο την αντιμετώπιση του πληθωρισμού και επηρεάζουν άμεσα το κόστος χρήματος σε όλη την Ευρωζώνη. Στον προηγούμενο κύκλο, από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Ιούνιο του 2024, η ΕΚΤ είχε ανεβάσει το βασικό επιτόκιο παρέμβασης από αρνητικό στο 4%, προτού ξεκινήσει έναν καθοδικό κύκλο, ο οποίος όμως αντεστράφη τον περασμένο Ιούνιο με τις νέες αυξήσεις.
Η απόκλιση στις αποδόσεις των καταθέσεων
Λόγω της ανόδου των επιτοκίων παρέμβασης της ΕΚΤ και της αύξησης του κόστους χρήματος, το επιτόκιο των νέων προθεσμιακών καταθέσεων κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωζώνη παρουσίασε άνοδο τον Αύγουστο, ανεβαίνοντας από 2,14% σε 2,18%. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες άρχισαν να πληρώνουν περισσότερο τόκο στους αποταμιευτές, ακολουθώντας την τάση της ΕΚΤ.
Αντίθετα, στην Ελλάδα, το μέσο επιτόκιο καταθέσεων προθεσμίας ακολούθησε αντίθετη πορεία, πέφτοντας από 1,27% σε 1,18% τον Αύγουστο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, μέσα σε έναν μόνο μήνα, η ψαλίδα των αποδόσεων στις ελληνικές συστημικές τράπεζες να ανοίξει από 0,87 της μονάδας σε μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα, δηλαδή 100 «μονάδες βάσης».
Στις καταθέσεις με διάρκεια έως ένα έτος, η ελληνική απόδοση μειώθηκε κατά 0,07 μονάδες, φτάνοντας στο 1,17%, όταν ο μέσος όρος της Ευρωζώνης για την ίδια κατηγορία ήταν 2,13%. Μείωση παρατηρήθηκε και στις προθεσμιακές καταθέσεις των επιχειρήσεων με διάρκεια έως ένα έτος, όπου το επιτόκιο υποχώρησε κατά 0,05 μονάδες, διαμορφούμενο στο 1,97%.
Η μακροχρόνια τάση και τα στοιχεία της ΕΚΤ
Η απόκλιση αυτή δεν περιορίζεται σε έναν μόνο μήνα. Από τον Μάιο έως τον Αύγουστο, η μέση απόδοση των προθεσμιακών καταθέσεων στην Ευρωζώνη ανέβηκε κατά 22 μονάδες βάσης (0,22 μονάδες), διαμορφούμενη από 1,96% σε 2,18%. Στην Ελλάδα, την ίδια περίοδο, η άνοδος ήταν μόλις 3 μονάδες βάσης, από 1,15% σε 1,18%.
Η μικρή άνοδος που καταγράφηκε τον Ιούνιο και τον Ιούλιο στις ελληνικές καταθέσεις σχεδόν σβήστηκε ολόκληρη τον Αύγουστο, ενισχύοντας την τάση της απόκλισης. Τα δεδομένα αυτά προκύπτουν από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τα οποία καλύπτουν την περίοδο μέχρι τον Αύγουστο και επιβεβαιώνουν την πάγια τακτική των ελληνικών τραπεζών.
