Γράφει ο Στέργιος Ι. Καλλέργης, Υποψήφιος Διδάκτωρ Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης τμήματος Ανθρωπιστικών Σπουδών στο γνωστικό αντικείμενο της Δημογραφίας και Ιστορίας της (Τοπικής) Εκπαίδευσης.
Η μαθητική κίνηση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες για την αποτύπωση της δημογραφικής και εκπαιδευτικής πραγματικότητας μιας περιοχής, καθώς συνδέεται άμεσα με...
τις κοινωνικές, οικονομικές και πληθυσμιακές εξελίξεις που επηρεάζουν τις τοπικές κοινωνίες και τη λειτουργία των σχολικών μονάδων. Η εξέλιξη του αριθμού των μαθητών στην Πιερία κατά την περίοδο 2020-2026 παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτυπώνει τόσο τις μεταβολές του μαθητικού πληθυσμού όσο και τις ευρύτερες δημογραφικές τάσεις που χαρακτηρίζουν την περιοχή τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μαθητικής κίνησης, κατά το σχολικό έτος 2020-2021 ο συνολικός αριθμός των μαθητών** (Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας) ανήλθε στους 18.339 μαθητές. Το επόμενο σχολικό έτος, 2021-2022, καταγράφηκε αύξηση του μαθητικού πληθυσμού στους 18.959 μαθητές, γεγονός που αντιστοιχεί σε άνοδο κατά 620 μαθητές ή ποσοστό 3,38%. Η αύξηση αυτή αποτέλεσε τη μοναδική ανοδική μεταβολή της εξεταζόμενης περιόδου, καθώς από το σχολικό έτος 2022-2023 και έπειτα παρατηρείται σταδιακή αλλά συνεχής μείωση του αριθμού των μαθητών. Ειδικότερα, το 2022-2023 οι μαθητές μειώθηκαν στους 18.607, το 2023-2024 στους 18.105, το 2024-2025 στους 17.735, ενώ το σχολικό έτος 2025-2026 καταγράφηκαν συνολικά 17.495 μαθητές. Συνεπώς, κατά το διάστημα από το 2021-2022 έως το 2025-2026 σημειώθηκε συνολική μείωση κατά 1.464 μαθητές, ενώ σε ολόκληρη την εξαετία η μείωση ανέρχεται στους 844 μαθητές.
Ανάλογη πορεία παρουσιάζεται και στην κατανομή του μαθητικού πληθυσμού ανά φύλο. Όσον αφορά τα αγόρια, κατά το σχολικό έτος 2020-2021 καταγράφηκαν 9.510 μαθητές, ενώ το 2021-2022 ο αριθμός τους αυξήθηκε στους 9.838. Από το 2022-2023 και μετά ακολουθεί σταδιακή πτώση, καθώς οι μαθητές μειώθηκαν στους 9.669, το 2023-2024 στους 9.410, το 2024-2025 στους 9.224 και το 2025-2026 στους 9.012. Συνολικά, κατά την εξεταζόμενη περίοδο παρατηρείται μείωση κατά 498 αγόρια. Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στον αριθμό των κοριτσιών. Συγκεκριμένα, το 2020-2021 καταγράφηκαν 8.829 μαθήτριες, ενώ το 2021-2022 σημειώθηκε αύξηση στις 9.121. Στη συνέχεια ακολούθησε σταδιακή μείωση, με 8.938 κορίτσια το 2022-2023, 8.695 το 2023-2024, 8.511 το 2024-2025 και 8.483 το 2025-2026. Η συνολική μείωση των κοριτσιών κατά την εξαετία ανέρχεται στις 346 μαθήτριες.
Ανάλογη πορεία παρουσιάζεται και στην κατανομή του μαθητικού πληθυσμού ανά φύλο. Όσον αφορά τα αγόρια, κατά το σχολικό έτος 2020-2021 καταγράφηκαν 9.510 μαθητές, ενώ το 2021-2022 ο αριθμός τους αυξήθηκε στους 9.838. Από το 2022-2023 και μετά ακολουθεί σταδιακή πτώση, καθώς οι μαθητές μειώθηκαν στους 9.669, το 2023-2024 στους 9.410, το 2024-2025 στους 9.224 και το 2025-2026 στους 9.012. Συνολικά, κατά την εξεταζόμενη περίοδο παρατηρείται μείωση κατά 498 αγόρια. Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στον αριθμό των κοριτσιών. Συγκεκριμένα, το 2020-2021 καταγράφηκαν 8.829 μαθήτριες, ενώ το 2021-2022 σημειώθηκε αύξηση στις 9.121. Στη συνέχεια ακολούθησε σταδιακή μείωση, με 8.938 κορίτσια το 2022-2023, 8.695 το 2023-2024, 8.511 το 2024-2025 και 8.483 το 2025-2026. Η συνολική μείωση των κοριτσιών κατά την εξαετία ανέρχεται στις 346 μαθήτριες.
Από τη συγκριτική εξέταση των στοιχείων προκύπτει ότι τα αγόρια υπερτερούν αριθμητικά των κοριτσιών σε όλα τα σχολικά έτη της περιόδου 2020-2026. Ωστόσο, η αναλογία μεταξύ των δύο φύλων παραμένει σχετικά σταθερή, γεγονός που δείχνει ότι η μείωση του μαθητικού πληθυσμού επηρεάζει συνολικά τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια χωρίς ιδιαίτερες διαφοροποιήσεις. Η εικόνα αυτή φανερώνει ότι η πτωτική πορεία της μαθητικής κίνησης σχετίζεται κυρίως με γενικότερους δημογραφικούς και κοινωνικούς παράγοντες και όχι με επιμέρους χαρακτηριστικά του μαθητικού πληθυσμού.
Η σταδιακή μείωση των μαθητών στην Πιερία μπορεί να αποδοθεί σε μια σειρά παραγόντων που επηρεάζουν τις τοπικές κοινωνίες και το δημογραφικό προφίλ της περιοχής. Πρωταρχικό ρόλο διαδραματίζει η μείωση των γεννήσεων που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην περιφέρεια, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τον αριθμό των παιδιών που εισέρχονται στις σχολικές μονάδες. Παράλληλα, η εσωτερική μετανάστευση προς μεγαλύτερα αστικά κέντρα, οι κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες, αλλά και η γενικότερη δημογραφική γήρανση συμβάλλουν στη σταδιακή συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού. Η πρόσκαιρη αύξηση του σχολικού έτους 2021-2022 πιθανόν συνδέεται με ειδικές συνθήκες της περιόδου μετά την πανδημία, χωρίς όμως να ανατρέψει τη γενικότερη καθοδική τάση που καταγράφεται στη συνέχεια.
Συνολικά, η μαθητική κίνηση στην Πιερία κατά την περίοδο 2020-2026 αναδεικνύει μια σαφή πτωτική πορεία του μαθητικού πληθυσμού, η οποία επηρεάζει τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια. Παρά τη μικρή αύξηση που σημειώθηκε το 2021-2022, η γενική εικόνα παραμένει καθοδική, αντανακλώντας τις ευρύτερες δημογραφικές και κοινωνικές μεταβολές της περιοχής. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να επηρεάσει στο μέλλον τη λειτουργία των σχολικών μονάδων, την κατανομή του εκπαιδευτικού προσωπικού και τον συνολικό εκπαιδευτικό σχεδιασμό, καθιστώντας απαραίτητη τη συστηματική παρακολούθηση της μαθητικής κίνησης και τη λήψη μέτρων που θα συμβάλουν στη στήριξη της εκπαιδευτικής και δημογραφικής βιωσιμότητας της Πιερίας.
**Τα στοιχεία προέρχονται από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Τμήμα Σπουδών Προγραμμάτων, Οργάνωσης και Μαθητικών Θεμάτων και χορηγήθηκαν στα πλαίσια της εκπόνησης διδακτορικής διατριβής
Η σταδιακή μείωση των μαθητών στην Πιερία μπορεί να αποδοθεί σε μια σειρά παραγόντων που επηρεάζουν τις τοπικές κοινωνίες και το δημογραφικό προφίλ της περιοχής. Πρωταρχικό ρόλο διαδραματίζει η μείωση των γεννήσεων που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην περιφέρεια, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τον αριθμό των παιδιών που εισέρχονται στις σχολικές μονάδες. Παράλληλα, η εσωτερική μετανάστευση προς μεγαλύτερα αστικά κέντρα, οι κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες, αλλά και η γενικότερη δημογραφική γήρανση συμβάλλουν στη σταδιακή συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού. Η πρόσκαιρη αύξηση του σχολικού έτους 2021-2022 πιθανόν συνδέεται με ειδικές συνθήκες της περιόδου μετά την πανδημία, χωρίς όμως να ανατρέψει τη γενικότερη καθοδική τάση που καταγράφεται στη συνέχεια.
Συνολικά, η μαθητική κίνηση στην Πιερία κατά την περίοδο 2020-2026 αναδεικνύει μια σαφή πτωτική πορεία του μαθητικού πληθυσμού, η οποία επηρεάζει τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια. Παρά τη μικρή αύξηση που σημειώθηκε το 2021-2022, η γενική εικόνα παραμένει καθοδική, αντανακλώντας τις ευρύτερες δημογραφικές και κοινωνικές μεταβολές της περιοχής. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να επηρεάσει στο μέλλον τη λειτουργία των σχολικών μονάδων, την κατανομή του εκπαιδευτικού προσωπικού και τον συνολικό εκπαιδευτικό σχεδιασμό, καθιστώντας απαραίτητη τη συστηματική παρακολούθηση της μαθητικής κίνησης και τη λήψη μέτρων που θα συμβάλουν στη στήριξη της εκπαιδευτικής και δημογραφικής βιωσιμότητας της Πιερίας.
**Τα στοιχεία προέρχονται από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Τμήμα Σπουδών Προγραμμάτων, Οργάνωσης και Μαθητικών Θεμάτων και χορηγήθηκαν στα πλαίσια της εκπόνησης διδακτορικής διατριβής
